2 - و در شبهات محصورهاى كه اطراف شبهه مختلفة الماهيّة باشند احتياط و اجتناب لازم نيست ، بلكه ارتكاب هم جايز است .
فى المثل شما دو مايع در اختيار دارى كه يكى خمر است و يك خلّ و لكن با يكديگر مشتبه شدهاند .
از كجاى كلام صاحب حدائق قول به تفصيل استفاده مىشود ؟
از سخنانى كه در رابطهء با مدّعاى صاحب مدارك بيان نموده است .
مدّعاى صاحب مدارك چيست ؟
اين است كه در شبهات محصوره ، اجتناب و احتياط از اطراف شبهه لازم نيست ، بلكه ارتكاب هم جايز است .
در اثبات اين مدّعى به چه امرى استشهاد كرده ؟
به فتاواى اصحاب كه اگر علم اجمالى داشتيم كه قطرهء بولى و يا خونى ، يا داخل اين ظرف افتاده و يا خارج آن ، در اينجا استفاده از مايع داخل اين ظرف بلامانع است كه صاحب حدائق دو جواب از اين استشهاد داده است .
اوّلين پاسخ صاحب حدائق چيست ؟
اين است كه با توجه به دو نوع شبههء محصوره و شبههء غير محصوره ، اصحاب در شبهات محصوره است كه قائل به احتياط هستند و نه غير محصوره و در مثالى ك ذكر شده شبهه ، غير محصوره است چرا كه خارج ظرف صدها و هزاران نقطه مىتواند متصوّر باشد و حدّ و حصرى ندارد .
دوّمين پاسخ صاحب حدائق چيست ؟
اين است كه شبههء محصوره خود بر دو قسم است :
1 - شبههاى كه اطراف آن متفقةالماهيّةاند .
2 - شبههاى كه اطراف آن مختلفةالماهيّةاند .
حال فتواى اصحاب به لزوم احتياط در قسم اول است و نه مطلق شبههء محصوره و حال آنكه مثال مذكور از قسم دوم است ، چون داخل ظرف مايع است و خارج ظرف يا زمين است يا فرش و يا . . . كه هريك استفادهء مخصوصى دارد .
بهطور سادهتر بيان كنيد كه مسألهء صاحب حدائق چيست ؟
در رابطهء با انائين مشتبهين است بدين معنا كه اگر مشتبهين واحد بالنوع باشند ارتكابشان جايز نيست . فى المثل شما اجمالا مىدانى كه خمرى در كار است ، حال آن يكى خمر باشد حرام است اين يكى هم باشد حرام است ؛ زيرا مىدانى كه در واحد بالنوع ، خطاب اجتنب عن الخمر متوجّه تو است و لذا
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 58
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٥٨