احتمال دارد اين حادثه همان فرد باشد ) به آن اعتناء نمىكنند زيرا احتمالى كه به جهت كثرت افراد حاصل مىشود ضعيف است « 1 » .
فى المثل :
در محلّهاى از شهر كه 100 هزار نفر جمعيت وجود دارد شما بشنوى كه يك نفر كشته شده است و احتمال دارد كه آن يك نفر فرزند خودش باشد ، به اين احتمال اعتناء نمىشود و اگر كسى به چنين احتمالى توجّه كند و مضطرب شود كمعقل خوانده مىشود چونكه به جهت كثرت افراد ، اين احتمال موهوم و ضعيف است .
حكم شك در محصوره يا غير محصوره بودن شبهه از نظر امام خمينى ( ره ) چيست ؟
امام ( ره ) مىفرمايد : اين شك يا مصداقى است و يا مفهومى .
به نظر امام خمينى در چه صورت شك و شبههء مصداقى است ؟
اگر دليل عدم وجوب احتياط در شبههء غير محصوره ، اخبار حليّت باشد و اجماع مخصّص اين اخبار به نحوى كه شبههء محصوره را از شمول اين اخبار خارج كند و محلّ انعقاد اجماع مفهوم روشنى داشته باشد ، شبههء مصداقى است .
فى المثل اگر فرض كنيم كه غير محصوره 1000 فرد دارد و محصوره 100 فرد و ما در موردى شك كنيم كه :
آيا اين مورد 1000 فرد دارد تا احتياط واجب نباشد و يا صد فرد دارد و احتياط در آن واجب است ، اين شبهه حكم ساير موارد شبهههاى مصداقى براى مخصّص را دارد و تمسّك به هيچيك از آنها جايز نمىباشد . چرا ؟
زيرا نمىدانيم كه مصداق مخصّص است و يا مصداق باقىماندهء تحت عام ، چونكه مىدانيم كه محصوره از تحت عام خارج شده و شايد مورد شبهه از موارد محصور باشد و تمسّك به ادلّهء اوّليه موضوعات مثل :
حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَ الدَّمُ . . .
نيز جايز است .
سپس مىفرمايند :
اگرچه رأى مختار اين است كه حكم فعلى ادلّهء اوّليه ، در تمام موارد آن باقى است و لكن فرض دليل اين است كه اقامه گرديده بر اينكه در شبهههاى غير محصوره ، مخالفت با علم اجمالى و ارتكاب اطراف آن جايز است .
هامش
( 1 ) - انوار الهداية ، ج 2 ص 231 .