تشريح المسائل
حاصل مطلب در تنبيه چهارم شبههء غير محصوره چيست ؟
اين است كه شيخ مىخواهد سه مسئله باقيمانده را در همين تنبيه تمام كند توضيح اينكه شك در تقسيم اوّليه :
- يا شك در تكليف است و يا شك در مكلّف به .
- شك در تكليف يا شبههء تحريميّه است يا شبههء وجوبيّه و يا دوران بين المحذورين .
- شك در مكلّف به نيز يا شبههء تحريميّه است يا شبههء وجوبيّه و يا دوران بين المحذورين .
حال :
- هريك از شبهات ششگانهء فوق يا شبههء حكميّهء فقدان نصّ است يا شبههء حكميّه اجمال نصّ است يا شبههء حكميّه تعارض نصّين است و يا شبههء موضوعيّه .
پس مجموعا 24 شك است كه 12 تاى آن مربوط به شك در تكليف است و 12 تاى آن مربوط به شك در مكلّف به .
امّا آن 12 تائى كه مربوط به شك در تكليف بود قبلا تمام شد و وارد شديم به شك در مكلّف به .
اوّلين مطلبى كه در شك در مكلّف به شروع كرديم ، شبههء تحريميّه بود كه در اين شبهه ما حرمت را مىدانيم و لكن حرام را نمىشناسيم .
حال :
شبههء تحريميّه خود داراى چهار مسئله است :
حكميّهء فقدان نصّ ، حكميّهء اجمال نصّ ، حكميّهء تعارض نصّين ، شبههء موضوعيّه .
نكته :
اگرچه در اينجا شبههء موضوعيّه چهارمين مسألهء شبههء تحريميّه بود و لكن ما صلاح ديديم كه آن را زودتر از سه مسئله ديگر مورد بحث قرار دهيم .
لذا تا بدين جا پيرامون شبههء موضوعيّه شك در تكليف صحبت كرديم كه اين شبهه نيز تقسيم شد به محصوره و غير محصوره كه هر دو را مورد بحث قرار داديم .
پس مسئله اوّل كه شبههء موضوعيّه بود تمام شد و باقى ماند سه مسألهء ديگر .
يعنى : علم الحرمة و لم يعرف الحرام ، آنهم بهعنوان :
1 - شبههء حكميّه فقدان نصّ 2 - شبههء حكميه اجمال نصّ 3 - شبههء حكميّهء تعارض نصّين .
حال : هرآنچه در شبههء موضوعيّه گفتيم در شبههء حكميّه نيز مطلب همان است .