جناب شيخ نظر شما پيرامون دليل مذكور چيست ؟
من اين دليل را نمىپذيرم .
آيا مىخواهيد بگوئيد در شبههء غير محصوره احتياط واجب است ؟
خير ، بلكه دليل مزبور را قبول ندارم .
به عبارت ديگر اينكه مىگويند : بخاطر عسر و حرج غالبى احتياط واجب نيست ، قبول ندارم .
چرا ؟
چون درست است كه احكام خدا دائر مدار عسر و يسر غالبيين است و لكن اين مربوط به جائى است كه خداى تعالى مىخواهد حكم را روى موضوعى ببرد و لذا ملاحظه مىكند كه آيا چنانچه حكم روى آن موضوع برود براى اغلب عسر و حرج دارد يا نه ؟
فى المثل :
مىخواهد خمر را حرام بفرمايد و يا نماز را واجب كند ، ملاحظه مىكند كه آيا در انجام هريك از اين موضوعات عسر و حرج غالبى وجود دارد يا نه ؟
حال شما را متوجه اين نكته مىكنم كه خدا حكمى را روى شبههء غير محصوره نبرده است و اصلا در لسان شارع موضوعى به نام شبههء غير محصوره وجود ندارد تا حكمى براى آن جعل شود بلكه شبههء محصوره و غير محصوره دو عنواناند .
به عبارت ديگر شبههء محصوره و شبههء غير محصوره دو اصطلاحى هستند كه فقهاء از ادلّهء عناوين محرّمات واقعيه مثل اجتنب عن الخمر ، عن الربا ، عن النجس ، عن الحرام انتزاع كردهاند .
فى المثل شارع حرمت را برده روى خمر و خمر را حرام كرده است حال خمر :
گاهى معلوم بالتفصيل است بدين صورت كه مىگوئيم : هذا الاناء خمر .
و گاهى معلوم بالاجمال است ، منتهى ،
1 - گاهى به صورت محصور كه مىگوئيم : احد الإناءين خمر
2 - و گاهى به صورت غير محصوره كه مىگوئيم : يكى از اين 1000 اناء خمر است .
3 - و گاهى مشكوك مىشود كه آيا اين اناء خمر است يا آن اناء
حال از شما مىپرسيم كه وقتى شما اجمالا مىدانى احد الإناءين خمر ، چه اسمى روى آن مىگذارى ؟
مىگوئى به آن مىگويم : شبههء محصوره .
از شما مىپرسيم وقتى اجمالا مىدانى از 10000 مورد جنس يكى حرام است ، چه اسمى روى آن مىگذارى ؟
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 384
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٨٤