2 - گاهى نيز اجمالا مىدانيم كه احد الامور نجس درحالىكه شبهه محصوره است .
در اينجا نيز احتياط و اجتناب از اطراف شبهه آسان و در نتيجه واجب است .
امّا :
گاهى شبههء غير محصوره است ، در اينجاست كه در نوع مصاديق شبههء غير محصوره در باب نجاست احتياط كردن عسرآور است .
فى المثل :
علم اجمالى داريم كه يكى از اثاثيه موجود در منزل نجس شده است ، آيا اجتناب از همهء اثاث خانه عسرآور نيست ؟
يا فى المثل : علم اجمالى داريم كه يكى از نانوائىهاى شهر غصبى و يا نجس است ، آيا اجتناب از نانوائىهاى شهر عسرآور نيست ؟ حتما خواهيد گفت چرا عسرآور است .
و لذا :
ما نيز قبول داريم كه احتياط در چنين مواردى واجب نيست .
منتهى بحث در اين است كه :
اگر در يك باب در شبههء غير محصوره احتياط عسرآور باشد و در نتيجه واجب نباشد مىتواند دليلى باشد بر اينكه در ابواب ديگر هم كه احتياط عسرآور و حرجى نيست ، واجب نباشد ؟
مراد از ( مع انّ لزوم الحرج فى الاجتناب عن الشبهة الغير . . . ) چيست ؟
چهارمين پاسخ جناب شيخ است به استدلال حضرات مبنى بر اينكه :
سلّمنا كه شبههء غير محصوره واقعهء واحده و داراى حكم واحدى باشد و لكن قبول نداريم كه احتياط در اغلب موارد آن براى اغلب مردم حرجى و عسرآور باشد .
چرا ؟
زيرا در 95 / 0 از موارد شبههء غير محصوره ، همه اطراف شبهه مورد ابتلاء مكلفين نمىباشد .
از طرفى هرجا كه برخى اطراف شبهه از محلّ ابتلاء خارج باشد ، علم اجمالى نسبت به باقيمانده از اطراف بلااثر مىباشد و لو شبهه محصوره باشد ، تا چه رسد به شبهات غير محصوره .
امّا :
به فرض اينكه در 05 / 0 ديگر شبههء غير محصوره همه اطراف شبهه محلّ ابتلاء مكلّفين باشد ، باز نمىتوان ادّعا نمود كه احتياط در اين موارد هم براى نوع مردم عسرآور و حرجى باشد .
در نتيجه دوّمين دليل شما نيز نمىتواند مثبت عدم وجوب احتياط در شبههء غير محصوره باشد .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 358
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٥٨