در مقابل شما انائى وجود دارد كه يقينا مىدانيد ، خمر است درحالىكه خطاب اجتنب عن الخمر نيز نسبت به آن منجّز است .
پس در اينجا بدون ترديد احتياط واجب و بايد فرمان را امتثال نمود .
2 - گاهى خطاب شرعى متوجّه شما معيّن است و لكن متعلّق ( و يا موضوع ) آن بين الامرين او الامور مردّد است .
فى المثل شما اجمالا مىدانيد يكى از دو اناء مقابلتان خمر است و لكن تفصيلا نمىدانيد كداميك است .
در اينجا خطاب اجتنب در حقّ شما منجّز است و بايد احتياط كرده از هريك از اين دو اناء اجتناب كنيد .
3 - گاهى نيز خطابى كه متوجّه شماست مردّد است اگرچه موضوع و يا متعلّق خطاب معين و مشخّص است .
فى المثل :
شما مىدانيد كه اجتناب از مايع معينى كه در برابر شماست واجب است لكن مردّد هستيد كه آيا از باب اجتنب عن النجس بايد از اين مايع اجتناب كنيد و يا از باب اجتنب عن الغصب ؟
در اينجا هريك از اين دو كه باشد ، شما مخاطب به هر دو خطاب هستيد و در صورت ترك اين دو خطاب ، با خطاب تفصيلى مخالفت نمودهايد .
4 - گاهى هم خطاب شرعى مردّد است و هم متعلّق و يا موضوع آن .
فى المثل :
شما اجمالا مىدانيد كه يا اين اناء نجس است و يا آن زن نامحرم است .
پس :
اجمالا مىدانيد كه يا مخاطب به خطاب اجتنب عن النجس هستيد و يا مخاطب به خطاب اجتنب عن الأجنبيّة .
در اينجا هريك از اين دو كه باشد ، متوجّه شما است و بايد احتياط و اجتناب كنيد .
پس مراد از ( بخلاف الخطابين الموجّهين الى صنفين يعلم المكلّف دخوله تحت احدهما . . . ) چيست ؟
اين است كه هيچيك از دو خطاب مذكور در مورد خنثى صدق نمىكند . چرا ؟
دو دسته خطاب نسبت به دو صنف از مكلّفين كه مردان و زناناند وجود دارد كه خنثى نمىداند
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 334
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٣٤