حال حكمشان مختلف است چون مايع داخل اناء باشد حكمش لا تشرب است و زمين يا مهر بيرون اناء باشد حكمش لا تسجد است ماهيّتشان مختلف است چون يكى آب است و يكى فى المثل خاك است .
عنوانشان يكى است ، چون آن يكى باشد نجس است ، اين يكى هم باشد ، نجس است .
4 - و گاهى هم مختلفى العنواناند اگرچه متفقة الماهيّه و متفقى الحكم باشند مثل دو تا آب كه اجمالا مىدانيم يا اين آب نجس است يا غصبى يا آن آب نجس است يا غصبى .
حال حكم هر دو لا تشرب است ، ماهيّت هر دو آب است ولى عنوانشان دوتاست .
5 - و گاهى هم مختلفةالماهيّهاند هم مختلفة الحكماند و هم مختلفة العنواناند درست برعكس فرض اوّل كه ازهرجهت متفق بودند .
مثل مشتبهينى كه نمىدانم اين آب غصبى است يا آن زن اجنبيه است .
جناب شيخ نظر صاحب حدائق مبنى بر عدم وجوب احتياط در كداميك از فروض مزبور صحيح است ؟
به نظر ما در تمام اين فروض احتياط واجب و هيچ فرقى در اجتناب از مشتبهين بالحرام وجود ندارد .
به عبارت ديگر فرق نمىكند كه مشتبهين تحت حقيقت واحده باشند مثل مائين مشتبهين و يا تحت غير حقيقت واحده باشند مثل خلّ و خمر و اين به دليل عموميّت ادلّهاى است كه گذشت . و لذا نه رأى و نظر صاحب حدائق در اين مسئله صحيح است و نه نظر صاحب مدارك .
حاصل مطلب در اين مبحث چيست ؟
وقتى پاى علم اجمالى در اين فروض پيش آيد ، مخالفت قطعيّه حرام و موافقت قطعيّه واجب است .
جناب شيخ چرا مخالفت قطعيه در فروض مزبور و يا در شبههء محصوره حرام است ؟
زيرا اگر مولى از يك طرف بگويد : اجتنب عن الخمر ، از طرف ديگر بگويد : يجوز ارتكاب المشتبهين خود نقض غرض و تناقض است و اين خود كارى قبيح است و قبيح از مولاى حكيم صادر نمىشود .
جناب شيخ چرا موافقت قطعيّه در فروض مذكور واجب است ؟
زيرا نه شرع اجازهء احدهما را در اطراف شبههء محصوره داده است و نه عقل .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 173
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٧٣