3 - و يا اين است كه اين اخبار شامل واحد لا على التعيين شوند كه اين هم احتمال باطلى است ، چرا كه قبلا گفته شد كه از بدليّت نه عينى در آن وجود دارد و نه اثرى از اين گذشته وقتى نه خصوص اين يكى مشتبه را شامل شود و نه خصوص آن يكى مشتبه را ديگر فرد ثالثى به نام واحد لا بعينه وجود ندارد تا مشمول اين اخبار واقع شود .
عبارة اخراى پاسخ مذكور چيست ؟
اين است كه آنى كه از جانب شرع در باب ترخيص به ما رسيده ، كل شىء لك حلال و رفع ما لا يعلمون است حال : شما چگونه مىتوانيد كل شىء را در مشتبهين اجرا كنيد ؟
ممكن است بگوئيد كل شىء را روى يكى از دو اناء اجرا مىكنيم ، يعنى دست روى يكى از دو طرف شبهه گذاشته و كل شىء لك و يا رفع ما لا يعلمون را روى آن اجراء مىكنيم .
از شما مىپرسيم كه چرا اين خطاب را روى آن يكى اجرا نمىكنيد . مگر چه فرقى ميان اين دو مشتبه وجود دارد ، پاسخى نداريد بدهيد چرا كه به ترجيح بلامرجّح برخورد كردهايد .
پس خصوص اين اناء قابل اجراء نيست چون ترجيح بلامرجّح است ، خصوص آن اناء هم قابل اجرا نيست چرا كه باز ترجيح بلامرجّح است .
اگر بگوئيد كه اين قواعد را روى هر دو اجراء مىكنيم به شما مىگوئيم : چنان كه قبلا گذشت مستلزم تناقض است .
خلاصه مطلب اينكه :
ما نمىتوانيم از ادلّهء حليّت و يا برائت در اطراف اين شبهه استفاده كنيم .
- نه در احدهما المعيّن چرا كه ترجيح بلامرجّح است .
- نه در كليهما چونكه مستلزم تناقض است .
- نه در احدهما المخيّر چرا كه در خارج وجود ندارد ، چونكه وقتى اين يكى را كنار گذاشتى ، آن ديگرى را هم كنار گذاشتى ديگر احدى وجود ندارد .
قبل از سؤال مربوط به بحث بفرمائيد مانع عقلى چيست ؟
قبح عقاب بلابيان است .
حال بفرمائيد چرا دليل عقلى اجازه نمىدهد كه يكى را مرتكب شده و ديگرى را كنار بگذاريم به عبارت ديگر چرا عقل در اينجا مانع از وجوب احتياط در مشتبهين نيست ؟
زيرا عقل در اطراف شبهه محصوره تشكيل يك صغرى و يك كبرائى را مىدهد كه نتيجهاش شامل هر دو اناء مىشود .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 169
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٦٩