پس شما كه مىگوئيد من از مخالفت علميه مىترسم ، در حقيقت از همان علم به ارتكاب مىترسيد و الّا اگر از خمر بترسيد كه احدهما هم حرام است و ما به شما گفتيم كه علم ترس ندارد .
جناب شيخ ، مرحوم نراقى مىگويد : اگر هر دو اناء را بخورد مجموع به اعتبار جزء حرامش حرام مىشود چه پاسخى مىدهيد ؟
از او مىپرسم كه مراد شما از حرمت مجموع چيست ؟
زيرا در مورد علم اجمالى كه شما اجمالا مىدانى احد الاناءين خمر است ، در صورتى كه خمر حرام باشد ، مجموع را لحاظ كنيد حرام است ، منفرد هم باشد حرام است .
چرا ؟
زيرا مجموع بودن در حرمت خمر دخالت ندارد ، خمر يكى هم باشد حرام است بلكه اجتماع در علم دخالت دارد ، يعنى اگر مكلّف هر دو را بخورد يعلم به اينكه شرب الخمر .
پس شما نيز از علم مىترسيد و ما گفتيم كه علم ترس و وحشت ندارد اگر حرام است ، خمر است كه حرام است منفردا كان او مجتمعا ، بدانيد يا ندانيد .
جناب شيخ مرحوم نراقى در مطلب ديگر خود گفت كل منهما به شرط انضمام ديگرى حرام است و لكن به شرط الانفراد نه ، چه پاسخ مىدهيد ؟
از او مىپرسم كه آيا اين شرط الانضمام در حرمت دخالت دارد يا در حصول علم ؟
بايد بگوئيد : در حرمت خمر دخالت ندارد ، چرا كه در مورد علم اجمالى كه شما مىدانى احد الاناءين خمر است ، چه اين شرط حاصل بشود ، چه نشود خمر ، خمر است و عقابآور . يعنى يكى هم را بخورد و لو منفردا و در واقع خمر باشد عقابآور است يكى را به شرط الانضمام ديگرى هم بخورد حرام است .
پس اين شرط شما در حرمت خمر دخالت ندارد ، اگر حرام باشد بدون اين شرط هم حرام است و اگر حرام هم نباشد با اين شرط حرام نخواهد شد .
پس اين شرط در علم به ارتكاب تأثير دارد بدين معنا كه در علم اجمالى به حرمت احد الاناءين ارتكاب احدهما به شرط انضمام ديگرى موجب علم به ارتكاب حرام است .
پس باز هم ترس شما از علم به ارتكاب است ، چون گفتيد : كل منهما به شرط الآخر و ما به شما گفتيم كه علم نگرانى ندارد ، آنچه نگرانى دارد مربوط به خمر است .
جناب شيخ اين قائلين به موافقت احتماليّه مىگويند از روايات اهل بيت استفاده مىكنيم كه در مورد شبهه مىتوان يك مقدار را مرتكب شد و يك مقدار را كنار زد و در اين مورد هم حديث سماعه را مطرح كردهاند و گفتهاند كه امام در مقابل آن سؤالكننده فرمود :
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 143
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٤٣