چهار نيرو در انسان
« اى مفضّل ! بدان كه در وجود انسان چهار نيرو هست : 1 - نيروى جاذبه كه غذا را مىگيرد و به سوى معده مىفرستد . 2 - نيروى نگهدارنده كه غذا را نگاه مىدارد و حبس مىكند تا كارهاى هضم بر روى آن انجام گيرد . 3 - نيروى هضمكننده كه غذا را در معده طبخ مىكند و هضم مىنمايد و عصارهء آن را خارج مىكند و به تمام نقاط بدن پخش مىنمايد . 4 - نيروى دفعكننده كه چيزهاى سنگين و زايد بدن را به سوى پائين مىفرستد ، تا دفع شوند .
اى مفضّل ! در تقدير و تدبيرى كه در اين چهار نيروى بدن و كارهاى آنها و نيازهاى بدن به آنها ، به كار رفته ، فكر كن و ببين كه چه تدبير و حكمتى در آن به كار رفته است ، پس اگر نيروى جاذبه نبود ، چگونه انسان تحريك مىشد تا غذا بخورد كه زندگى او به اين كار بستگى دارد ؟
و اگر نيروى نگهدارنده نبود ، چگونه غذا در درون انسان مىماند تا معده آن را هضم كند ؟
و اگر نيروى هضمكننده نبود ، چگونه غذا هضم مىشد و عصارهء آن جدا مىشد تا نياز سلولهاى بدن را بر طرف كند ؟
و اگر نيروى دفعكننده نبود ، چگونه بدن غذاهاى سنگين و غير قابل هضم و اضافات آن را دفع مىكرد ؟
آيا نمىبينى كه چگونه خداوند به وسيلهء لطف آفرينش و كار تقديرش ، اين نيروها را براى بدن قرار داده تا براى بدن كار كنند ؟
در اين مورد مثالى برايت مىزنم : بدن همچون خانهء پادشاهى است كه در آن غلامان ، خدمتگزاران ، نوكران و سرپرستان هستند . يكى از اين افراد كارهايى در جهت رفع حوايج اين خانه انجام مىدهد و ديگرى نيازها و احتياجات را مىگيرد و ذخيره مىكند و ديگرى آنها را مهيا مىكند و بين نيازمندان پخش نمايد و در آخر كسى هست كه خانه را از كثيفىها پاك مىكند . پس پادشاه ، همان خالق حكيم و حاكم جهانيان است و خانه ،