عبرت گرفتن
« اى مفضّل ! در مورد اين مراحل خوب تفكر كن و ببين كه آيا اين همه نظم و تدبير تصادفى است ؟
مىدانى اگر جنينى كه در رحم است ، خون به او نرسد ، همانند گياهى كه به او آب نمىرسد ، پژمرده و خشك مىشود ؟ آيا مىدانى اگر هنگام بزرگ شدن جنين ، مادرش دچار درد نمىشد ، شكم مادر براى او كوچك و تنگ به حساب مىآمد ؟
آيا مىدانى اگر كودك هنگام تولد شير نمىخورد ، يا از گرسنگى مىمرد يا بايد از غذاهاى ديگر مىخورد كه به بدنش سازگار نبود ؟
آيا مىدانى اگر در زمان مناسب دندانهايش رشد نمىكردند ، نمىتوانست غذا بخورد و بايد تا آخر عمرش شير مىخورد و بدنش استحكام كافى براى كار كردن پيدا نمىكرد و مادرش به خاطر او از تربيت فرزندان ديگر باز مىماند ؟ »
علت رشد كردن مو در صورت مردان
« آيا مىدانى اگر مو در صورت او رشد نمىكرد ، شكل و قيافهء كودكان و زنان را به خود مىگرفت و ديگر بزرگى و وقار در او ديده نمىشد ؟ »
مفضّل گفت : « اى مولاى من ! كسانى را ديدهام كه سن و سالشان زياد بوده ، ولى مو بر صورتشان رشد نكرده است ؟ » ايشان فرمود :
ذلِكَ بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ وَ أَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ : *
اين به خاطر اعمالىست كه از پيش فرستادهاند و خداى جلّ و علاء هيچگاه بر بندگانش ستم روا نمىدارد . ) ( 1 )
پس چه كسى جز خدا او را از نيستى رهانيد و به او هستى عطا فرمود و چه كسى جز خداوند ، تمام نيازهاى او را برآورده كرد ؟ پس اگر اين همه تدبير تصادفى بود ، خطا و اشتباه در آن راه مىيافت . پس تدبير و نظم ، ضد