حرارت آن روز در قمشه بيست و پنج درجهء سانتيگراد بود . آب چاه شور آنجا در 5 / 94 درجه جوش مىآمد . به هنگام مراجعت در اول ماه اوت ( - دهم مرداد ) در همان جا قسمت اعظم تخم آن گياه را ديدم كه به دست باد متفرق و پراكنده مىشد ؛ با وجود اين توانستم چند پاوند ديگر از آن را بتكانم . اين بذرها را به اروپا بردم ولى تخمها با وجود آنكه كاملا رسيده بود در آنجا سبز نشد . صمغ را در اينجا گردآورى مىكنند و به اصفهان مىفرستند . اين ماده در طب داخلى موارد استعمال متعدد دارد و ضمنا چون خيلى ارزان است آن را در چرب كردن دوكهاى نخريسى هم به كار مىبرند . مورد استفادهء ديگر اين گياه در تغذيهء گوسفندان است .
بارزد « 6 »
اين صمغ را به فارسى بارجه و به تركى قاسنى « 7 » هم مىگويند و اين كلمهء تركى در مناطق فارسنشين نيز رواج دارد . اين گياه براى روئيدن به ارتفاعى بيشتر از اشق احتياج دارد . من به آن ، در ارتفاع هفت تا هشت هزار پائى ، بر فراز كوهى كه بر درهء لار محيط است ، نزديك دماوند برخوردم و در آنجا مشتى از بهترين نوع بارزد جمعآورى كردم . از اين گذشته بارزد بر روى كوههاى دهگردو در ارتفاع شش هزار پائى نيز مىرويد .
برگهاى آن از نظر شكل با برگهاى همهء خانوادهء چتريها شباهت دارد . هنگامى كه در 27 ژوئن 1859 « 8 » از آن قريه مىگذشتم برگهاى آن ديگر پژمرده و رنگ پريده بود و مع هذا شكوفههاى ظريف آنكه به رنگ نارنجى كمرنگ است هنوز درست و كامل نشكفته بود . در تمام قسمتهاى گياه ، بخصوص در قسمت چتر آن ، قطرات صمغ ديده مىشد . هرچند كه هنگام شكفتن موقع مساعدى براى اين كار نيست ريشهاى را از خاك درآوردم كه از نظر بزرگى و شكل به ترب سياه مانند بود و دو سر داشت . آن را در جعبهاى قرار دادم .
هنگامى كه اين جعبه را تقريبا يك سال بعد در آوريل 1860 ( - فروردين 1276 ) گشودم با كمال حيرت متوجه شدم كه ريشه در بهار جوانه زده است .
اما بههرحال به هنگام رسيدن من به اروپا اين ريشه دوباره خشكيد ، در حال حاضر اين گياه در باغ نباتات وين نگاهدارى مىشود . درجهء حرارت آن روز در ده گردو قبل از طلوع آفتاب هفت درجه و در ساعت دوازده ، بيست و يك درجهء سانتيگراد بود و آب در 5 / 92 درجه جوش آمد .
استعمال بارزد در تهيهء ضمادها و از نظر داخلى در بىترتيبيهاى عادت ماهانهء زنان در مملكت ، فراوان است و همچنين آن را به نام قاسنى به قسطنطنيه نيز صادر مىكنند .
هامش
( 6 ) .Ferula galbanum( 7 ) . اين گياه را با كاسنى اشتباه نبايد كرد .
( 8 ) . برابر با ششم تيرماه 1275 ه . ق . - م .