مقاومت از دستورات آنها پيروى كنند . او بدين وسيله مىخواهد در مقابل تسلط فرهنگى انگلستان و هندوستان قد علم كند . آنها به خوبى كار خود را انجام دادند و ناپلئون در مقابل جمعيت زيادى كه در اسكندريه جمع شده بودند مسلمانان را چنين مورد خطاب قرار مىدهد : ما دربارهء حقايق مسلمانان در خوابيم « 1 » ، و سپس 60 تن از شيوخ بزرگ الازهر را با احترام نظامى به سرفرماندهى خود دعوت مىنمايد . او با احترام زياد از پيامبر ستايش نموده ، و كتاب ماهومت « 2 » ولتر را با آنان مورد بحث و تبادلنظر قرار مىدهد . البته هيچكس نمىتواند باور كند كه او مسلمان شده بود ، لكن برخورد دوستانه او با مسلمانان به ميزان زيادى از خشونت متقابل آنان كاست .
لشكركشى او به سرانجام نرسيد و او ، با شكست در برابر انگليسها و تركها ، مجددا به سوى اروپا بادبانها را بالا مىكشد .
قرن نوزدهم را قرن استعمار مىنامند . در اين دوران اروپائيان به اين باور رسيده بودند كه از يك نژاد برتر بوده و ماموريت دارند كه نژادهاى عقبمانده آسيائى و اروپائى را از ذلت نجات دهند . اين احساس برترى بلاشك بر ديدگاه اروپائيان در باره اسلام نيز اثر گذارد ، به طورى كه فرانسويان و انگليسىها سقوط امپراطورى عثمانى را بهطور جدى در دستور كار خود قرار داده بودند . در فرانسه يكى از مسيحيان مدافع « 3 » به نام فرانسيس رنه شاتوبريان « 4 » سعى داشت تا تفكرات جنگهاى صليبى را با شرائط جديد وفق دهد . او كه به شدت تحت تأثير لشكركشىهاى ناپلئون قرار گرفته بود ، او را به عنوان يك مبلّغ مذهبى مىشناخت و در مورد فتوحات ناپلئون چنين نظر مىدهد :
در جنگهاى صليبى سعى شد مسيحيت به شرق برود ، زيرا در مقابل ساير اديان تنها مسيحيت بود كه مىتوانست آزادى را به ارمغان بياورد . اما اسلام ، كه دشمن تمدن بشرى است و مقبول نادانان و بهترين تفكر براى ايجاد ديكتاتورى و بردگى است ، در مقابل آن ايستاد . » 30 در ابتداى انقلاب فرانسه مجددا اسلام را در تقابل با اروپائيان قرار دادند . در دوران تمايزات طبقاتى قرون وسطى ، اسلام براى بها دادن به طبقات پستتر اجتماعى ، مانند زنان و بردگان ، مورد شماتت قرار مىگرفت ، اما اكنون جريان فكرى كاملا برعكس شده و از اين دو طبقه در مقابل اسلام تظلمخواهى مىگرديد . و اين نه به علت ازدياد معلومات مردم درباره اسلام ، بلكه به علت نياز آنها براى ارضاى باورهاى خود بود .
هامش
( 1 ) -Nous sommes les vrais musulmans( 2 ) -Mahomet( 3 ) -Apologist( 4 ) -Francois Rene de Chateaubriand