دورى از گناهان ارزشمندتر است از بدست آوردن حسنات ( از طريق مستحبات ) . و اين سخن امام عليه السّلام كه مىفرمايد : بدست آوردن حسنات دورى كردن از گناهان است .
ج ) و اينكه : رساندن حرمت ( انسان را ) به هدفش افضل است از رساندن وجوب ( انسان را ) به هدفش .
چرا كه : هدف حرمت با ترك حاصل مىشود چه اين ترك همراه با قصد و اراده باشد ، چه ( همراه با ) غفلت .
به خلاف انجام واجب ( كه علم و اراده و حركت همه را لازم دارد ) .
3 - و به سبب استقراء ( در امثلهء فقهيه ) است . بنا بر اينكه : غالبا در مواردى كه مصاديق واجب و حرام مشتبه است ، شارع جانب حرمت را غلبه داده است و مثال زده شده در ( اثبات ) اين مدّعى ، به ايام استظهار ( كه زن عبادتش را ترك مىكند ) و حرمت استفاده از آبى كه مشتبه به نجاست است ( به انائين مشتبهين ) .
( تشريح المسائل )
* حاصل مطلب در ( و لكن الانصاف : انّ ادلّة الاباحة فى محتمل الحرمة . . . ) چيست ؟
اشاره شيخ اعظم است به مهمترين اشكال وارده بر قول به اباحه مبنى بر اينكه :
ادلّهء اباحهء ظاهريه مربوط به شبهات تحريميّه و وجوبيه است و شامل دوران بين المحذورين نمىشوند و لذا ثابتكنندهء اباحهء ظاهريه در آن نمىباشند . و بايد قائل به توقف گرديد .
* دليل جناب انصارى بر مدّعاى مذكور چيست ؟
اين است كه : ادلهء برائت و اباحهء ظاهريه بر دو دستهاند :
1 - دستهاى از اين ادله ظهور در اباحه و حليّت ظاهريه دارند مثل : كلّ شىء لك حتّى تعرف انه حرام بعينه .
2 - دستهاى هم تنها دلالت دارند بر نفى عقاب و عدم تكليف كه اين دسته شامل دوران بين المحذورين نيز مىشود : يعنى : در دوران بين محذورين هم نه بر فعل عقابى هست و نه بر ترك و لكن اين مطلب مثبت حكم ظاهرى نمىباشد . بلكه با قول به تخيير سازگار است .
* مراد شيخ از اين تقسيمبندى بطور روشن چيست ؟
اين است كه :
1 - دستهء اوّل انصراف دارند به باب شبهات تحريميه : هم انصراف بدوى كه منشا آن غلبهء وجودى است ، هم انصراف ظهورى كه منشأ آن غلبهء استعمال است . چرا ؟ زيرا غالبا لفظ حليّت در مقابل لفظ حرمت به كار مىرود حال از آنجا كه وقتى احتمال حرمت مىدهيم حكم به حليّت مىكنيم اين انصراف خود مانع از تمسّك به اطلاق است . پس : با توجّه به انصراف اين دسته از ادلّه به شبهات تحريميه نمىتوان به اطلاق آنها تمسّك كرده و حكم دوران بين المحذورين را از آنها بدست آورد .