( تشريح المسائل )
* چه تفاوتى ميان واجب تعيينى و واجب تخييرى وجود دارد ؟
واجب تعيينى بلا بديل و واجب تخييرى ذو بديل است .
يعنى در واجب تعيينى خود عمل معينا واجب است و نمىتوان فعل ديگرى را به جاى آن انجام داد مثل نماز . و لكن در واجب تخييرى مىتوان واجب را رها كرده و عدل آن را انجام داد مثل خصال كفّاره در ماه رمضان كه مكلّف مخير است بين اطعام شصت مسكين و يا شصت روز روزه گرفتن پىدرپى .
* واجب تعيينى خود بر چند قسم است ؟
بر دو قسم : 1 - تعيينى بالاصالة ؛ 2 - تعيينى بالعرض .
* واجب تعيينى بالاصالة چگونه واجبى است ؟
واجبى كه از ابتداى صدور از جانب شارع وجوب روى آن رفته و معيّنا واجب بوده است مثل نماز صبح .
* واجب تعيينى بالعرض چگونه واجبى است ؟
واجبى است كه در زمان صدورش از جانب شارع جزء مصاديق مورد اختيار بود و لكن چون برخى از افراد متعذّر گرديد و عمل منحصر شد در اين افراد ، بالعرض وجوب تعيينى پيدا كرد .
فىالمثل اگر در خصال كفار عتق رقبه و صيام شهرين تعذّر پيدا كنند ، اطعام ستين بالعرض تعيّن مىيابد و لذا وظيفه منحصر مىشود در اطعام .
* واجب تخييرى خود بر چند قسم است ؟
بر دو قسم : 1 - تخيير عقلى 2 - تخيير شرعى .
* چه تفاوتى ميان تخيير عقلى و شرعى وجود دارد ؟
در تخيير عقلى امر مولى روى كلّى رفته است لكن كلّى داراى افراد و مصاديق مختلفهاى است و لذا عقل ما را مخيّر مىكند ميان هر فردى از افراد كه كلّى برآن منطبق مىشود مثل اكرم المتقين .
ولى در تخيير شرعى دليل خود مىگويد : افعل احد هذه الامور فىالمثل مىگويد : صم او اطعم و . . .
* با توجه به اقسام واجب شك ما در شبهات وجوبيّه به چه وجوبى تعلّق مىگيرد ؟
1 - گاهى شك ما در وجوب تعيينى بالاصالة است كه آيا فلان عمل واجب است يا نه ؟ اگر واجب باشد آيا وجوبش تعيينى بالاصالة است يا بالعرض . فىالمثل :
- آيا دعاء عند الهلال واجب است يا نه ، اگر واجب است وجوبش بالاصالة است يا بالعرض .
- آيا صلوات هنگام ذكر نام حضرت نبى صلّى اللّه عليه و آله واجب است يا نه .
2 - و گاهى شك ما در وجوب تعيينى بالعرض است مثل جائى كه واجب تخييرى تبديل شود به واجب