و حال آنكه محل بحث ما شبههء وجوبيّه است و اين شبهه ، بلغه ثواب و عقاب مىخواهد .
* شيخ چه پاسخى از اين اشكال مىدهد ؟
مىگويد ، اخبار من بلغ شامل ثواب و عقاب هر دو مىشود چونكه ثواب و عقاب توأم با يكديگرند .
* اشكال را بهگونهاى بيان كنيد كه به لسان متن نزديكتر باشد ؟
موضوع اخبار من بلغ خير است . خيريت بايد محرز باشد .
آنچه خيريت در آن محرز است مستحبّ مسلّم و قطعى است .
مورد اخبار من بلغ مستحبّ مسلّم و معلوم است .
حال : اگر اخبار من بلغ بخواهد شامل محتمل العباده شود ، دور لازم آيد . چرا ؟
زيرا :
1 - شمول اخبار من بلغ بر محتمل العبادة متوقف بر احراز استحباب آن است و
2 - استحباب هم متوقف بر شمول اين اخبار بر محتمل العباده و دلالتشان بر استحباب آن .
اين دور است ، دور هم باطل است .
پس اخبار من بلغ مختصّ به مستحبات مسلمه است .
* پاسخ شيخ به اشكال مزبور چيست ؟
اين است كه اگرچه موضوع اخبار من بلغ خير است ، لكن مراد از خير معناى حقيقى آن يعنى چيزهائى كه استحبابشان مسلّم است ، نمىباشد بلكه محتمل العباده را نيز شامل مىشود . به عبارت ديگر مراد از خير مجرّد عمل است با جميع جهات به جز قصد قربت كه پس از ورود امر قصد قربت هم مىآيد .
* مقدمة مشخص كنيد بلوغ ثواب از راه خبر ضعيف چگونه است ؟
1 - گاهى يك خبر ضعيفى دلالت مىكند بر اينكه فلان عمل مستحب يا داراى ثواب است .
2 - گاهى يك خبر ضعيفى دلالت مىكند بر اينكه ترك فلان عمل عقاب دارد كه بالملازمه انجامش ثواب دارد .
3 - و گاهى يك خبر ضعيفى دلالت مىكند بر اينكه فلان عمل واجب است يعنى در انجامش ثواب و در تركش عقاب مىباشد .
* چهارمين اشكال به راه حلّ ششم چيست ؟
اخبار من بلغ تنها شامل محتمل الاستحباب مىشوند ، پس شامل محتمل الوجوب نمىشوند تا اتيان آن به قصد امتثال اين امر صحيح باشد ، چرا ؟
زيرا فرموده : من بلغه ثواب و اين ظهور در ثواب محض دارد و نه ثواب توأم با عقاب .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 202
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٠٢