روايات فراوانى است تحت عنوان اخبار من بلغ كه دلالت دارند بر استحباب هر عملى محتمل الثواب باشد و لذا عمل محتمل را به قصد ثواب انجام مىدهيم .
* روشنترين اخبار من بلغ از حيث دلالت كدامين رواياتاند ؟
1 - صحيحهء هشام ابن سالم از امام صادق عليه السّلام كه مىفرمايد :
من بلغه عن النبىّ صلّى اللّه عليه و آله شىء من الثواب فعمله كان اجر ذلك له و ان كان رسول اللّه لم يقله .
2 - روايتى كه از كلينى در عدة الداعى آمده و سندش را به ائمه عليهم السّلام نسبت داده كه فرمودهاند :
من بلغه شىء من الخير فعمل به كان له من الثواب ما بلغه و ان لم يكن الامر كما فعله .
3 - روايتى است مثل روايت فوق از سيد بن طاوس در كتاب اقبال از امام صادق عليه السّلام كه به صورت مرسل نقل شده است با اين تفاوت كه به جاى كان له الثواب ، كان له ذلك آمده است .
* حاصل مطلب و منظور از آوردن اخبار من بلغ در ما نحن فيه چيست ؟
اين است كه برخى خواستهاند در تصحيح عبادت از اين اخبار استفاده كنند .
* كيفيت استدلالشان به اخبار من بلغ چگونه است ؟
1 - عبادت قصد قربت مىخواهد .
2 - قصد قربت امر مىخواهد .
3 - اخبار من بلغ در برابر عمل به عبادت محتمله به شما وعده ثواب مىدهد .
4 - وعدهء ثواب مستلزم استكشاف امر مولوى استحبابى است چون تا امر نباشد وعدهء ثواب نيست .
پس : محتمل الوجوب عبادى را به قصد امتثال همين امر كشفشده انجام مىدهيم و مشكل رفع مىشود . به عبارت ديگر احتياط و انجام عمل محتمل الوجوب در تعبّديات مطلقا ممكن و حسن و موجب ثواب است .
* مراد از ( و الظاهر انّ المراد من ( شىء من الثواب ) بقرينة . . . ) چيست ؟
پاسخ به يك اشكال مقدّر است مبنى بر اينكه :
1 - چون فاعل من بلغ در اين روايت ، مقدار معينى از ثواب است فى المثل ثواب فلان عمل برابر با ثواب آزاد كردن يك بنده است ، اصل ثواب و ثواب داشتن مسلم است .
2 - ثواب مسلّم مربوط به واجبات و مستحباتى است كه اصل الوجوب او الاستحباب در آنها مسلم است .
3 - ما نحن فيه در رابطهء با مسألهاى است كه اصل ثواب مشكوك است .
پس : اين ثواب در ما نحن فيه كشف از امر نمىكند و ربطى به بحث ما ندارد .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 199
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٩٩