4 - مىدانيم كه خبائث حراماند ، لكن نمىدانيم كه شرب تتن از خبائث هست يا نه ؟
* چرا شيخ حرّ شبههء شرب تتن را شبههء مردّده دانسته ؟ و حال آنكه داخل در شبههء حكميّه است ؟
1 - از طرفى حكم كلّى بيان گرديده و موضوع آن مجمل است و لذا با شبههء موضوعيه تناسب بيشترى دارد . 2 - از طرفى هم در چنين مواردى نمىتوان جهت رفع شبهه به عرف و يا اهل فن مراجعه كرد بلكه بايد از خود شارع پرسيد كه مرادش چيست ؟ و لذا با شبهه حكميه تناسب دارد در نتيجه امر بر ما مشتبه مىشود كه اين موارد را حكميه بدانيم و يا موضوعيّه .
* مراد شيخ حر از ( و هذا النوع يظهر من الاخبار . . . الخ ) چيست ؟
اين است كه بايد در شبهات حكميه و شبهات مردّد احتياط كرد و لكن در شبهات موضوعيه احتياط لازم نيست .
* مراد ايشان از ( هذه التفاصيل يستفاد من . . . ) چيست ؟
اين است كه تمام اين تفاصيل و تقسيمبنديها از روايات ائمه عليهم السّلام استفاده مىشود و لذا به ذكر چهار دليل نقلى و سه وجه عقلى پرداخته است .
* اوّلين دليل نقلى شيخ حرّ بر مدّعاى مزبور چيست ؟
روايت كل شىء فيه حلال و حرام فهو لك حلال است كه اگرچه اختصاص به شبهات موضوعيه دارد لكن بر شبههء در طريق حكم نيز صادق مىباشد .
* اگر از جناب حرّ بپرسيد كه چرا روايت مزبور در طريق حكم هم صادق است چه پاسخ مىدهد ؟
پاسخ مىدهد : زيرا در اينجاست كه مىتوانيم بگوئيم فيه حلال و فيه حرام يعنى قسم حلالى دارد و قسم حرامى و تقسيمبندى معنا پيدا مىكند .
مثل گوشت خريدارى شده كه قسم حلال آن مذكّى و قسم حرام آن ميته است و حكم هريك هم مشخص است ، لكن ما نمىدانيم كه اين گوشت خريدارى شده داخل در كدام قسم است ميته يا مذكّى .
* پس مرادش از ( و اذا حصل الشك فى تحريم الميتة . . . ) چيست ؟
اين است كه اين روايت و امثال آن در شبهات حكميه جارى نمىشود فى المثل اگر شك كنيم كه ميته حلال است يا حرام نمىتوانيم به حديث مذكور تمسّك كنيم چرا كه ميته در واقع يك حكم بيشتر ندارد و آن يا حليّت است يا حرمت و قابل تقسيم نيست . به همين دليل در شبهات مردّده مثل شرب تتن و خمر غير مسكر و صوت مطرب و يا صوت مرجّع نيز قابل جريان نمىباشد .
در نتيجه : اين حديث مختص به شبهات موضوعيّه است و در شبهات حكميّه و مردّده بايد به اخبار احتياط تمسّك نمود .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 114
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١١٤