عبادت و اخلاص عمل و اصلش از بتل به معنى بريدن است و از اين رو فاطمه ( ع ) را بتول گفتهاند براى آنكه به عبادت خدا از ديگران بريده بود ، و از امام باقر و امام صادق ( ع ) روايت شده است كه تبتّل بلند كردن دو دست است در نماز و در روايت ابى بصير گفته : تبتّل ، بلند كردن دست است به درگاه خدا و زارى كردن بدان و ممكن است مقصود اين باشد كه اين وضع بهترين انواع تبتّل است و اينكه فرموده با انگشت اشاره كنى ، وضع اشاره به بالا بردن انگشت يا فرود آوردن آن يا به راست و چپ بردن محقق مىشود و خبر سوم در وجه اول دلالت دارد و آن با دست چپ مناسب است و وجه دوم با دست راست و مقصود از دو انگشت جمع ميان هر دو است . از مجلسى ( ره ) -
« في صلاتي بيساري »
يعنى دست چپ را با دست راست بلند كرده بودم يا بىدست راست چنانچه در نماز وتر است يا اينكه دست چپ را بلند كرده و با دست راست شماره مىكرده با تضرع و حركت انگشت را با دست راست مىنموده و سائل نادان بگمانش كه دست راست اشرف است و غافل بوده كه همه اعضاء تن را عذابى است و بايد از آن پناه جويند و هر كدام را در هستى و پايش و پرورش نيازى است به خدا بلكه دست چپ در اينجا انسب است زيرا نويسنده گناهان در سمت چپ است و هر گناهى از سوى چپ نفس خيزد كه ميل به شهوت و لذت است . از مجلسى ( ره ) - ظاهر اين است كه مقصود از تعوذ ، تحرز از شر دشمنان است و بسا كه اعم باشد و دشمنان نهانى را هم چون شيطان نفس فراگيرد بلكه از كيفرهاى دنيا و آخرت هم باشد و اين در نهايت بيچارگى است زيرا در برابر سنگ كشنده و شمشير و نيزه است كه دست را سپر سازند تا آنها را از اعضاء ارجمند تن دفع كنند .
« مما يلي وجهك »
ظاهر اين است كه بالا و پائين كند ، و اين مخالف است با آنچه در خبر سابق گذشت و همان است كه در تبتّل گذشت و گويا
الكافي ( أصول الكافي ) ( فارسي ) — صفحة 616
مساهمون: الشيخ الكليني
ص٦١٦