و آبيارى آنها نياز به كار ديگرى ندارد ، يا آنكه در تهنشين نهرها كشت شود مانند كنارهء نيل مصر كه چون آبِ آن فرو نشيند در كفِ آن به تدريج كشت مىكنند و با همان نمِ زمين زراعت مىرسد .
در اين موارد كه كشت و كار غلات هزينهء آبيارى ندارد ميزان زكات صدى ده است و آن بيشتر اندازهء زكاتى است كه در اسلام مقرر شده است و در حكم آن است زمينهائى كه مدتى به آب باران تر مىشوند و مدتى هم به جريان آب رود و كاريز و اگر جريان رود و كاريز هزينهاى بردارد براى سد بندى و پاكگيرى كاريز ظاهر آن است كه به حسب نسبت از درآمد برداشت مىشود مگر آنچه خود زارع متصدى باشد .
2 - صدى پنج كه نيم عُشر است و آن در زمينهائى است كه بايد به وسيلهء استخراج آب آنها را آبيارى كرد و در زمان سابق دو وسيله معمول بوده كه در اخبار بدان تصريح شده است :
الف - دواليب ، كه چرخهاى آبكشى كه به وسيلهء يابو و مانند آن مىچرخيده است و آب بيرون مىآورده و تا كنون هم در كنار نهرهاى فرات و دجله از آن استفاده مىشود .
ب - دلوهاى بزرگى كه به چرخى بندند و به وسيلهء گاو يا شتر با آن آب از چاه يا نهر درآورند و كشت كنند و در حكم آن است ماشينهاى آب كشى كه امروزه اختراع شده و به وسيلهء آنها از چاه يا نهرها آب بالا مىآورند .
در اين موارد سهم زكات صدى پنج است ، و صدى پنج آن براى هزينهء آبيارى كسر شده است .
3 - صدى دو نيم ، كه در زكات پول طلا و نقره است كه از 200 درهم 5 درهم مىدهد .
4 - صدى يك كه كمترين حد زكات است و آن در آخرين نصاب
الكافي ( أصول الكافي ) ( فارسي ) — صفحة 853
مساهمون: الشيخ الكليني
ص٨٥٣