افراد امام جائر سر و كار ندارد ، يك فرد يك عمر محدود دارد با يكى و دو تا فرض كن تا ده تا پيشوا سر و كار دارد بلكه منظور از كل در اينجا ، يعنى هر پيشواى جائرى كه ملت را به دنبال خود مىكشاند به هر عنوان و هر لقب و هر نام كه خوانده شود زيرا عنوان و لقب پيشوايانى كه ملتى را بدنبال خود مىكشانند از نظر ادوار تاريخ و عرف مناطق و ملتها فرق مىكند ، مانند خسرو ، قيصر ، امپراطور ، خليفه ، صاحب ، تبع و . . و . .
معنى لفظ كل در اينجا به اين اعتبار است يعنى هر كسى در محيط اسلامى دنبال هر گونه پيشواى جائر و خلاف كارى برود مستحق عذاب است ، منظور از خلاف كار يعنى آن پيشوائى كه نمىتواند ملت را از نظر قوانين اسلامى رهبرى كند يا براى آنكه آن قوانين را نمىداند يا براى آنكه سودجوئى مىكند و شهوت خود خواهى بر او غالب است و خوشگذرانى و . . و . .
مىنمايد يا براى آنكه در معرض خطا و اشتباه است يا براى آنكه اطرافيان بدى دارد ، يا براى آنكه مسخر سياست ما فوقى است اينها و امور ديگر همه علت خلاف كارى است و ميزان همان خلاف كارى است ، تسليم شدن به پيشوا و رهبر خلاف كار موجب استحقاق عذاب سخت خداوند است .
گر چه خود شخص مو به مو وظائف خود را انجام دهد و از نظر اعمال خود خوش كردار و تقوى شعار باشد و مقدس و نماز شب خوان باشد زيرا گردن نهادن او به حكومت خلاف كار مايهء تسلط آن خلاف كار است ، و تسلط خلاف كار موجب بروز همهء بد كارىها و ستمها و هرزگىها و شهر نوها است و اين مرد خوش كردار و مقدس و تقوى شعار هم شريك همهء اين جنايتها و هرزگىها است كه در محيط حكومت اين حاكم خلاف كار و پيشواى جائر به وجود آمده است .
اى خوانندهء عزيز خوب فكر كن ، و " تو خود حديث مفصل بخوان از اين مجمل " بلكه چنين فردى هر چه مقدستر و تقوىشعارتر و
الكافي ( أصول الكافي ) ( فارسي ) — صفحة 668
مساهمون: الشيخ الكليني
ص٦٦٨