ما وراء تعقل تعبير كرد چنانچه از نورى كه در عالم ماده از درون حجاب چيزها را مىنمايد به نور ما وراء بنفش تعبير مىكنند ، مانند اشعهء ايكس ، و اين يك موهبت الهى است كه بر اثر استعداد كامل نفوس انبياء و اوصياء پديد مىشود .
3 ) از اين بيانات معلوم شد كه طبق اخبار باب سه روح ايمان و قوت و شهوت يعنى ايمان جاندار و زنده و قوت جاندار و زنده و شهوت جاندار و زنده فقط در مؤمنان پاك و اصحاب ميمنه وجود دارد و باقى مردم با هر استعداد و هوش و هر مقام از سياستمدارى و صنعت و هنر تا اوج ماه و زهره و مريخ هم كه پرواز كنند از اين سه روح بىبهرهاند ، يعنى تعقل دارند و عقيده و ايمان نسبت به چيزى در آنها به وجود مىآيد ، ولى تعقل آنها روح ندارد ، عاطفه دارند و بيم و اميد در آنها هست ولى عواطف آنها زنده و با روح نيست ، شهوت دارند و بر اثر خواست خود تلاشهاى بىحد مىكنند ولى شهوت آنها زنده و با روح نيست ، و روح ايمان و روح قوت و روح شهوت در نفوس زنده به ايمان و اخلاق برازنده وجود دارد و فاقد ايمان و اخلاق پاك و برازنده به هر مقامى برسد همان يك روح دارد كه آن روح عمومى و مدرج است ، يعنى جنبش در زندگى مادى .
4 ) اين سه روح ايمانى به اضافهء آن روح قدسى كه چهار روح عاليه هستند هر كدام درجات بسيارى دارند كه از نظر روح ايمانى به ده درجه تقسيم شده است ، و اين درجات متفاوته پايهء تفاضل ميان انبياء و اوصياء و اصحاب ميمنه است چنانچه مىفرمايد ( 253 سوره بقره ) : « اينها هستند رسولان خدا كه بعضى را بر بعضى برترى داديم » چنانچه در روحيهء عمومى هم افراد بشر با هم بسيار تفاوت درجه دارند .
5 ) نيروهاى تن انسان چون نيروى حس ، نيروى گوارش ، نيروى تنفس و . . . و . . . از هم جدايند ، و طبق تحقيقات دانشمندان امروز هر كدام در
الكافي ( أصول الكافي ) ( فارسي ) — صفحة 823
مساهمون: الشيخ الكليني
ص٨٢٣