كه يكى از جهات معجزات قرآن مجيد ، ابتكار مضامين پر معنائى است كه از قدرت عادى ادبى بشر خارج است و به نظر من از اين باب است :
الف :
كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ
، هر دمزنى مرگ را مىچشد .
ب :
فَضَرَبْنا عَلَى آذانِهِمْ
، در بيان مسلط كردن خواب بر اهل كهف .
و روشنترين ابتكارات قرآن همين آيهء مباركهء نور است ، اين مضمون و اين معانى منتظمه نه در كلمات حكماء سلف ، نه در مضامين اشعار و خطب ملتها ، نه در تعبيرات كتب عهد عتيق و جديد و در نتيجه در هيچ ميدان تعبيرى سابقه نداشته و بايد اعتراف كرد كه فوق تفكر و انديشهء معمولى بشر و خصوص عرب است .
2 - اين آيه با اين جمله آغاز شده است الله نور السموات و الأرض خدا است روشنى آسمان و زمين ، اين روشنى آسمان و زمين بر چند وجه فهم مىشود :
الف : روشنىهاى محسوس به ديده چون روشنى آفتاب و ماه و ستارگان ، در اين صورت منظور از روشنى زمين همان پرتوى است كه از اختران آسمان در آن نمايان مىشود به نظر اهل زمين ، يا درخششى كه زمين در نظر ساكنان آسمان دارد بواسطهء نمايش دادن نورى كه از خورشيد كسب مىكند ، زيرا از كرههاى بالا ، زمين از سوئى كه آفتاب در آن مىتابد درخشانى دارد چنانچه ماه در نظر اهل زمين درخشان است .
ب : از نظر روشنىهاى معنوى و ادراكى : البته نور و روشنى منحصر به همان شعاع و پرتو محسوس نيست كه با ديده درك مىشود بلكه نور وسيلهء انكشاف و درك اشياء است و بسا باشد كه از نظر قصور ديده در آن در نيايد ولى در نهاد انسان بتابد و همان خاصيت نور را بدهد ، مثلا مطلق علم نورى است در عالم هستى ، علم ، تشعشع و پرتو درون انسانى است كه بر محيط خارج مىتابد و آن را عيان مىكند بلكه طبق تحقيقات دانشمندان امروز