2 - ائمه وسيلهء معرفت و شناسائى خدايند : و از هم اكنون بر باروى ميان بهشت و دوزخ ايستادهاند ، خداشناسان در بهشت معرفت باشند و خدانشناسان در دوزخ نادانى و جهالت و اين بارو تا ابد بر جا و كشيده است « به راستى اگر خدا تبارك و تعالى مىخواست بىواسطه خود را به بندگان مىشناسانيد » اين جمله شرطيه در اينجا با لفظ " لو " عربى آغاز شده ، اين لفظ را واژهء امتناع گويند ، يعنى معرفت اضطرارى و شهودى در اين عالم ممتنع است ، اين جمله طبق بيان قرآن مجيد است كه ( 100 سوره يونس ) : « اگر خدا مىخواست هر آينه هر آنكه در زمين بود همه و همه ايمان مىداشتند ، آيا تو ( كه پيغمبرى ) به زور مردم را كه ايمان بياورند يا مىتوانى مردم را به ايمان وادارى ؟ » وسيلهء ايمان قهرى يا آفرينش مردمى كه به طبع خود مؤمن و خداشناس باشند چون فرشتهها در ذات خود امر ممكنى است ولى از نظر حكمت آفرينش اين عالم ماده ممتنع بالعرض است و با لفظ " لو " به آن اشاره شده است ، نكتهء اين امتناع در آيهء نامبرده بيان شده است كه مىفرمايد : « آيا تو مىخواهى مردم را به زور مؤمن سازى » يعنى قهر مردم به ايمان مخالف اختيار است كه سرّ تكليف و آفرينش بشر و اين عالم ماده در آن است ، بنا بر اين قهر اين بشر به ايمان ، نقض قانون اختيار است و خلق بشرى فرشته منش و بر كنار از غرائز مخالفت انگيز خلف در ايجاد بشر است ، حكمت خلقت اين عالم بر اين پايه است كه حق و باطل و زشت و زيبا بهم آميخته است و بشر در سر دو راهى آزاد و مهار گسيخته است ، جمعى رو به چشمههاى گِل آلود و تيره و آلوده كنند كه مشتى افكار خام و اوهام بدنام است كه از دستهاى به دستهء ديگر تحويل داده شده و جمعى از سر چشمهء زلال حقائق كه تعليمات درست خاندان آل محمد است بهرهمند شوند . به نادانى او معذور نيستند دو احتمال دارد :
الكافي ( أصول الكافي ) ( فارسي ) — صفحة 693
مساهمون: الشيخ الكليني
ص٦٩٣