مقام اعتراض برآمد و از مراجعه به اخبار و تواريخ هم معلوم مىشود كه در موقع نسخ و تبديل هر حكمى افرادى اعتراض مىكردند چنانچه در بارهء تغيير قبله و تغيير بعضى از آداب و مناسك حج .
خاتمه :
راجع به بداء ، اخبار متفرقهاى هم وجود دارد مانند اخبار بداء در امامت امام كاظم ( ع ) در برابر اسماعيل برادرش و اخبار بداء در امامت امام حسن عسكرى ( ع ) در برابر محمد بن على برادرش ، مضمون اين اخبار با بداء به شرحى كه بيان شد مخالفتى ندارد ، زيرا منظور از اين اخبار اين است كه در مقام غيب الغيوب علم حق امامت نسبت به دو برادر مساوى بوده است و در مقام تجلى علم الهى در ظهور و تقدير ائمه در مرحلهء صفات امامت براى امام كاظم و امام عسكرى تقدير شده و مظهر آن فوت حضرت اسماعيل بن جعفر و محمد بن على بوده است در زمان حيات پدر خود و منظور از اين اخبار بيان جلالت قدر اسماعيل و محمد است نه مقصود اين باشد كه امامت براى آنها تقدير شده بود و با فوت آنها در حيات پدر تغيير كرد ، زيرا اين منافى است با اخبار بسيارى كه ائمه را با نام و مشخصات از زمان پيغمبر و بلكه از زمان انبياء سلف بيان كرده است .
و اخبارى هم در قضاياى جزئيه رسيده كه فلان پيغمبر چنين خبر داد و بعد چنان شد ، اينها اخبار آحادى است كه با آن اين گونه مطالب اصولى اثبات نمىشود و بعلاوه صحت آنها مورد ترديد است و در آنها تصريحى به اين نيست كه موضوع بداء بوده است .
در ترتيب اين هفت كه مقدمهء وجود هر ممكنى است ميان دو روايت اختلاف است و اين اختلاف فقط در ذكر آنها است چون كلمهء واو دلالت بر ترتيب ندارد و از نظر ترتيب روايت دوم روشنتر است و شيخ صدوق در خصال به ذكر آن اكتفا كرده است و شرحى بر آن نوشتهاند كه در اينجا عينا نقل مىشود :