پديدهء مادى به حساب آورد ناگزير شده به خالق فوق طبيعت و به خداى يكتا اعتراف كند ولى باز هم نظر او در اين مسأله گنگ است كه ماده از كجا پيدا شده از اين نظر دارون و بخنر و ماديين ديگر همه پشت سر ابن ابى العوجاء قرار دارند و اين سؤال اساسى را مطرح مىكنند كه :
[ دليل بر حدوث اجسام از منظر امام صادق ( ع ) ]
دليل بر حدوث اجسام چيست ؟ ما الدليل على حدوث الاجسام ؟
جوابى كه امام صادق ( ع ) در برابر اين سؤال گذاشته و طرف را به زانو در آورده است اين طور تحليل مىشود :
1 - حركت ثابت در ماده .
2 - امكان و عدم ماده .
3 - قابليت حركت در ماده .
1 - حركت ثابت در ماده
مادهء بسيط اوليه را فرض كنيم : جزء لا يتجزى ، اتم ، الكترون ، و . . و . .
در نتيجه اتم تا هر عمقى منفجر شود به هستهء بسيطى مىرسد كه ديگر قابل تجزيه و انفجار نيست ، اين هسته جسم اولى جهان است و بر اثر حركت يعنى ضم اين اجزاء بسيطه به يك ديگر بزرگ مىشود و مىشود تا يك خورشيد مىشود و جرقه مىدهد و منظومهء شمسى به وجود مىآيد و زمين پيدا مىشود و صحرا و دريا پديد مىگردد و گياه و حيوان و انسان بوجود مىآيد ، تمام اين مراحل اثر حركت ماده است يعنى ضم اجزاء بسيطه به هم تا خردها بزرگ شوند و كتلههائى پديد گردد و آثار و خواص رنگارنگى عيان شود .
خود حركت ماده در اين مراحل دليل است كه حادث است يعنى پى در پى جا عوض مىكند و پى در پى از وضعى به وضعى منتقل مىشود وقتى تودهء خورشيد است ديگر وجود سحابى ندارد وقتى وجود سحابى است ، وجود مههاى فضائى ندارد ، وقتى چنين است چنان نيست ، بنا بر اين وجود خارجى