و از وسط و از آخر نسخهء صحيح انجام وظيفه شده و باصطلاح روايات شما را دريافت كردهاند و مىتوانند اجازهء نقل آنها را بگيرند . ظاهرا مقصود از اين حديث ، حديث مصطلح و راجع به امور دينى نيست بلكه گفتههاى معمولى است كه در صورت ترديد در صحت آن به عنوان حكايت از گوينده نقلش جائز است ولى نسبت به امور دينى اكتفاى به همين نسبت با ترديد در صحت مشكل است . مرحوم مجلسى طاب ثراه در شرح اين حديث بيان مفصلى دارد براى توضيح كلمهء " مفترع " كه در آن وصف كذب آمده است و ما آن را به عبارت فارسى معروف " دروغ شاخدار " ترجمه كرديم ، زيرا فرع همان معنى شاخ و شاخه را دارد و گيسو را هم عرب فرع گويد .
در نصاب گفته است : اصل بيخ و فرع شاخ و امرء القيس در معلقهء خود گفته : " و فرع يزين المتن اسود فاحم " در وصف گيسوى محبوبه سروده است يعنى گيسوانى كه زيور پشت او است و چون ذغال سياه است و بنا بر اين عبارت بسيار ساده و روشن است و سبب اينكه اينجا دروغ شاخدار يا شاخه دار است اين است كه آويخته است به حديث ديگر چون ظاهر اسناد به غير اين است كه راوى از خود او حديث را نقل كرده و شنيده و دريافته و در صورتى كه از استاد او باشد دروغى به نقل حديث گفته شده كه آويزان به موضوع ديگرى است ، مطلب مهمى كه مجلسى متعرض آن نشده اين است كه مضمون اين حديث با صحت اخبار مرسل كه يك واسطه يا چند واسطه در آن بطور كلى ساقط شده است منافى است با اينكه خبر مرسل مورد اعتماد است مراسيل ابن ابى عمير را در حكم مسند دانستهاند و حكم حديث صحيح به آن مترتب كردهاند .
مگر اينكه گفته شود : موضوع اين حديث آنجا است كه محدث اسقاط واسطه را به عنوان تقلب و تلبيس انجام دهد و در اخبار مرسل از طرف
الكافي ( أصول الكافي ) ( فارسي ) — صفحة 525
مساهمون: الشيخ الكليني
ص٥٢٥