حفظ حديث به معنى نگهدارى آن است از زوال و تحريف و تغيير كه وسائل متعددى و مراتب چندى دارد :
1 - سپردن در قوهء حافظه و تمرين و ممارست در بقاى آن به تكرار و تعليم كه رسم مسلمانان صدر اسلام بوده است و روايتى كه راوى در حفظ نداشته معتبر نمىدانستند ، و گفتهاند : نوشتن احاديث در قرن دوم هجرت مرسوم شده است .
2 - نوشتن و ضبط توجه به راويان و تحقيق و تنفيذ از سند و حفظ اعتبار آن كه مصون از ضعف و مداخله بماند .
3 - محافظت از نظر مضمون و معنى و بررسى مقصودى كه از حديث استفاده مىشود .
4 - محافظت بر اجراء و عمل بر طبق آن حديث و جلوگيرى از اينكه حكم و قانون و تعليمات مورد حديث از ميان برود و از نظر عمل بىفائده گردد .
البته بايد اين احاديث نتيجهء فهم ديانت و راجع به تعليمات مذهبى باشد كه جنبهء فقه و علم مذهب بر آن صادق باشد و به منظور حفظ جامعهء دين و مذهب انجام شود . موضوع اين روايت راجع به مقابله و تصحيح كتب و رسالههاى حديث معمول در ميان اصحاب ائمه و شيعيان آن عصر بوده ، البته در عصر امام صادق ( ع ) تعليمات مخصوص شيعه بطور خصوصى در مجالس سرّى انجام مىشده و احاديث را از استاد دريافت مىكردند و مىنوشتند و باز هم مقابله مىكردند و بهترين طريقش اين بوده كه خود استاد بخواند و شاگردان نوشتههاى خود را با آن تطبيق كنند و مقابله كنند ، در اينجا چون عبد الله بن سنان خود را معذور معرفى مىكند ، امام مىفرمايد : براى اطمينان همانا مقابلهء اجمالى نسخهها كافى است و به حساب مقابلهء يك حديث از اول
الكافي ( أصول الكافي ) ( فارسي ) — صفحة 524
مساهمون: الشيخ الكليني
ص٥٢٤