خودسرى و هوى و نفسپرستى ، طلب نامعقول در علم ( المكاثره ) ، رنج و تعب روحى ، دوروئى ، فهم بدى ، خشم و ترديد ، بىشرمى ، ناپاكى ، بىانصافى ، بىباكى ، تبرج و خودنمائى ، ريا و دوروئى و نافرمانى ، ناشناسى ، كندى در تصور ، كندى در تفاهم و انتقال ، بدى ، بىايمانى ، انكار حقائق ، ياس و نااميدى ، جور و ستم ، خشم ، هتك عفت ، بدخوئى ، خودپسندى ، تندى ، هرزهدرائى ، شك و ترديد ، بازخواهى و انتقامجوئى ، فراموشى ، بىعلاقه بودن نسبت به كسان خود . . . . . . معرف روحيهء بيمار مبتلا به جنون جوانى است ( سكيزفرنى ) .
توضيح و رفع اعتراض :
مطلبى كه در اينجا بايد بدان توجه عميق كرد اين است كه قرآن مجيد و بسيارى از كلمات پيغمبر و اخبار اسلامى عقل را پايه و مايهء انسان معرفى كردهاند و تعقل و خردمندى را ميزان ثواب و عقاب دانسته و خود اخبار كتاب عقل و جهل هم اين معنى را كاملا روشن نموده است .
و در برابر اين اخبار دو دسته اخبار قرار گرفته است :
1 - اخبار نهى از عمل به قياس و استحسان كه يكى از مدارك مهم فقه مذاهب عامه هست و مخصوصا اين تعبير در آنها شده كه « ان دين اللَّه لا يصاب بالعقول » دين خدا را با عقل مردم نمىتوان بدست آورد .
2 - اخبار بسيارى كه راجع به لزوم تمسك به قرآن و عترت و ملازمت اطاعت از آنها در احكام و ديانت و در بعضى به هيچ وجه اجازهء نظر به كسى داده نشده است .
اين اخبار مختلفه در كتب و طرق اسلامى وجود داشته و يكى از علل انشعاب و پيدايش مذاهب مختلفه گرديده است بعضى نسبت به دستهء اول اين اخبار راه افراط در پيش گرفته مانند ابو حنيفه و پيروانش و به اعتبار تكيهء به