6 - نيروى اختيار و شور اخذ تصميم * عصبانيت ، تندى ، رنجش ، بىقيدى ناتوانى ، بهت ، تهور ، بىنظمى فكر .
تكميل شرح عقل و جهل :
از بيانات گذشته معلوم شد كه عقل نور است و تابندگى باطن و حقيقت انسان ، و به اين اعتبار برابر با جهل است و نادانى كه ظلمت و تاريكى باطن انسانى است و اعتبار عقل در برابر جنون و ديوانگى از نظر اين است كه حال جنون تاريكى مطلق درون است ، و به عبارت ديگر جنون جهل مطلق است و اگر چه لفظ جهل در فهم عمومى تاريكى مخصوص و معينى را مى فهماند و طبق تحقيق استادان روحى و روانشناسان آثار مختلفهء جهل كه به تعبير " جنود جهل " در اين روايت نامبرده شدهاند بر مراحل مختلفهء جنون تطبيق شده است ، و به همين مناسبت آقاى دكتر ميرسپاسى متخصص معروف روانشناسى و استاد درمانهاى جنونى پس از بررسى در مضمون اين حديث و تشريحى كه چند سال پيش اينجانب در دسترس ايشان گذاردم و در ضمن مقدمات كتاب " قانون و جنون " خود درج نمودهاند ، از نظر علمى آثار مختلفهء مراحل جنون را بر جنود جهل مندرجه در اين روايت تطبيق نمودهاند و اين روايت را با بررسى علمى بهترين تشريح جنون شناختهاند و من قسمتى از بيانات معظم له را در اينجا نقل مىكنيم :
پس از بيان صفات عقل و جهل طبق حديث شريف كافى مىگويد :
و چون در اين صفات و خصائلى كه براى عقل شمردهاند و در اضداد آن صفات كه براى جهل و جنون نام بردهاند غور و بررسى شود ، در خواهيم يافت كه جامعتر از آن تعريف و توضيحى نمىتوان داد و رشتهء بيماريهاى روان نيز مؤيد آن است چنانچه تمام صفاتى را كه براى جهل شمردهاند در انواع جنون بيش و كم مشاهده مىشود ، و ما براى نمونه در زير سه بيمارى