( 1 ) 2 - مردى از اهل بصره گفت : از امام صادق ( ع ) پرسيدم از استطاعت ، فرمود : تو مىتوانى كارى انجام دهى كه نبوده است و زمينه تحقق نداشته ؟ گفت : نه ، گفت : مىتوانى خود را باز دارى از كارى كه پديد شده و تحقق يافته ؟ گفت : نه ، گويد : امام صادق ( ع ) فرمود : پس تو كى داراى استطاعت هستى ؟ عرض كرد : نمى دانم ، گويد : امام صادق ( ع ) به او فرمود : به راستى خدا خلقى آفريد و در آنها ابزار استطاعت نهاد و كار را به آنها وانگذاشت و آنها هنگام انجام كار و مقارن آن استطاعت كار دارند ، استطاعت بايد همراه انجام كار باشد ، همان وقتى كه كار را مىكنند و اگر كارى را در زير سلطه و در تسلط خدا نكردند نسبت بدان فعل استطاعتى ندارند ، كارى كه نشده استطاعت آن هم محقق نشود ، زيرا خداوند نيرومندتر از آن است كه احدى در ملك او با او طرفيت كند ، مرد بصرى گفت : پس مردم در كار خود مجبورند ؟
فرمود : اگر مجبور بودند معذور بودند و گناه و عذابى بر آنها نبود ، گفت : پس كارشان به خودشان واگذار شده ؟ فرمود : نه . مرد بصرى گفت : پس چه وضعى دارند ؟ فرمود : خدا دانسته كه كارى خواهند كرد و ابزار كار را به آنها داده است و چون كار را انجام دهند به همراه انجام كار و مقارن آن داراى استطاعت آن كارند ، مرد بصرى گفت : من گواهم كه حق همين است و گواهم كه شما خاندان نبوت و رسالت هستيد .
( 2 ) 3 - صالح نيلى گويد : از امام صادق ( ع ) پرسيدم از اينكه براى بندگان تأثيرى در استطاعت انجام كار هست ؟ فرمود : وقتى كار را انجام دادند داراى استطاعت باشند به استطاعتى كه خدا در آنها نهاده است ، گويد : گفتم ، آن چيست ؟ فرمود : ابزار كار ، مانند
الكافي ( أصول الكافي ) ( فارسي ) — صفحة 461
مساهمون: الشيخ الكليني
ص٤٦١