مطلب اين است كه در ملك او چيزى باشد بر خلاف اراده او خدا را مقهور و زورپذير دانسته باشم ، و اگر بگويم در ملك او نباشد جز آنچه او اراده كند ، در برابر تو اعتراف به معاصى كرده باشم و تو را بدان رخصت داده باشم زيرا از خود اختيارى ندارى ، گويد : به امام صادق ( ع ) عرض كردم كه از اين قدرى چنين پرسيدم و چنين پاسخ داد ، فرمود : براى خود دور انديشى كرده و اگر جز آنچه گفت مىگفت هلاك مىشد .
( 1 ) 8 - مردى از امام صادق ( ع ) پرسيد : خدا مردم را به گناه اجبار كرده ؟ فرمود : نه ، گفت : كارشان را يكباره به خودشان واگذاشته ؟ فرمود : نه ، گفت : پس مطلب چيست ؟ فرمود : يك تدبير لطيف و ريزهكارى استادانه ميان اين دو موضوع است .
( 2 ) 9 - امام باقر و امام صادق ( ع ) فرمودند : خدا بر خلق خود مهربانتر از اين است كه آنها را به گناه وادارد و سپس بر آن عذابشان كند و خدا عزيزتر از اين است كه ارادهء امرى كند و آن امر محقق نشود ، راوى گويد : از آن دو امام پرسش شد ميان جبر و قدر مرحله سومى است ؟ فرمودند : آرى ، وسيعتر از مسافت ميان آسمان و زمين .
( 3 ) 10 - از امام صادق ( ع ) راجع به جبر و قدر پرسش شد ، فرمود : نه جبر است و نه تفويض ولى مرحلهاى است ميان اين دو ،
الكافي ( أصول الكافي ) ( فارسي ) — صفحة 453
مساهمون: الشيخ الكليني
ص٤٥٣