تشريح المسائل
( * ) حاصل مطلب در اين مبحث چيست ؟
بررسى سومين دسته از رواياتى است كه اخباريين جهت اثبات وجوب احتياط به آنها تمسّك نموده و از آنها به احاديث احتياط تعبير مىشود ، برداشت حضرات از اين احاديث اين است كه :
از سوى ائمه عليهم السّلام در موارد شبهه ما امر به احتياط شدهايم .
امر ظهور در وجوب دارد .
در نتيجه : احتياط واجب است .
پس مىگويند :
احتياط واجب است .
احتياط به دورى جستن از مشتبه است .
در نتيجه : احتياط و دورى جستن از مشتبه واجب است و هذا هو المطلوب .
اين همهء آن چيزى است كه حضرات اخبارى در صدد اثبات آناند ، و لذا ما تنها به پاسخهاى شيخ از استدلال و تمسّك اخباريها به اين روايات مىپردازيم .
( * ) محل شاهد در صحيحهء عبد الرّحمن بن حجاج چيست ؟
فراز ( اذا اصبتم به مثل هذا و لم تدروا فعليكم الاحتياط حتّى تسألوا و تعلموا ) مىباشد كه :
در آن امر به احتياط شده است .
امر به احتياط در امور مجهول و مشتبه شده است .
امر ظهور در وجوب دارد .
پس : احتياط عند الشبهة واجب است .
( * ) قبل از پاسخ شيخ به استدلال مزبور مقدمة بفرماييد شك بطور كلّى بر چند قسم است ؟
بر دو قسم :
1 - گاهى شك ما در اصل تكليف است يعنى : اصلا نمىدانيم كه آيا نسبت به فلان واقعه و حادثه وجوبى و يا . . . . در اسلام هست و يا نه ؟ كه اين را شبههء بدويّه مىنامند .
2 - و گاهى شك ما در مكلّف به ( يعنى : متعلّق تكليف ) است ، با علم اجمالى به اصل تكليف يعنى :
مىدانيم كه نسبت به فلان واقعه وجوب و يا حرمتى وجود دارد و لكن نمىدانم كه آيا حكم مزبور به اين واقعه تعلّق گرفته و يا به آن ديگرى .
به عبارت ديگر نمىدانم كدام موضوع و يا واقعه متعلّق حكم اسلام واقع شده است .