شبههء حكميّه وجوبيّه است كه به اتفاق اخبارىها ، احتياط و اجتناب در آن واجب نيست و بر ارتكاب آن عقابى مترتب نمىشود .
( * ) مراد از عبارت ( و بالجملة ، فمفاد هذا . . . الخ ) چيست ؟
اين است كه :
1 - مفاد اين اخبار اجتناب و دورى جستن از هلاكت محتمله است بدون اينكه دلالت بر وجوب يا استحباب آن داشته باشد .
2 - با توجّه به مطلب فوق موضوع اخبار توقّف كه مبين حكم است ، هلاكت محتمله است .
3 - موضوع كه هلاكت محتمله است امرى خارجى است و احراز آن توسط مكلّف لازم است .
4 - احراز موضوع بدين معناست كه آيا احتمال مزبور ، عقاب است تا توقف و كفّ نفس در موردش واجب باشد و يا غير آن است تا اجتناب صرفا مستحب و راجح باشد و الّا با خود اين اوامر ، موضوع درست نمىشود بدين خاطر وقتى موضوع از خارج احراز شد ، گفته مىشود كه عقل خود در اينكه اجتناب در اين موارد واجب است و در موارد احتمال ضررهاى ديگر اجتناب راجح است مستقل است و لذا نيازى به اخبار نيست در نتيجه : اخبار يا ارشاد وجوبى و يا ارشاد استحبابى مىشوند ، كه مخالفت آن نيز عقاب على حده ندارد . پس اخبار توقّف :
1 - نه كافى در احداث اصل ( يعنى : موضوع ) است ، چرا كه موضوع كه همان احتمال هلاكت است بايد از خارج احراز شود .
2 - و نه وافى براى حكم مىباشند ، زيرا وقتى موضوع محرز شد ، عقل مستقل به حكم است و نيازى به بيان شارع نمىباشد .
در نتيجه : به اخبارىها مىگوييم اين اخبار ارشادى هستند و نه مولوى .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 245
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٤٥