اخباريها اجتناب از آن واجب نمىباشد ، و انسان اگر حرام واقعى را هم مرتكب شود معذور است ، چرا كه عقاب بلابيان قبيح است ، اعم از اينكه شبهه در اين فرض تحريميّه باشد و يا وجوبيّه .
( * ) اگر كسى بگويد بله احتمال ضرر مزبور موجب عقوبت نمىشود و لكن ما به بركت اوامر توقّف عقاب درست مىكنيم به اينكه اين اوامر مىگويند در برخورد با شبهات بايد توقف كنيد و بلاشك مخالفت با اين اوامر عقابآور است چه پاسخ مىدهيد ؟
مىگوييم : موافقت و مخالفت اينگونه اوامر داراى ثواب و عقاب نيست .
( * ) به چه دليل ؟
به اين دليل كه اين اوامر ارشادى هستند يعنى : اين اوامر مكلّف را به آن مضرّات واقعيهاى كه در اثر ارتكاب يك مشتبه با قطعنظر از خود امر وجود دارد ارشاد مىكند و مطلب جديدى از اين ناحيه افزوده نمىشود در نتيجه : اجتناب از چنين شبهاتى واجب شرعى نيست و موجب عقوبت نمىشود .
( * ) مراد از عبارت ( و ما نحن فيه و هى الشبهة الحكميّة التحريميّة من هذا القبيل . . . . الخ ) چيست ؟
اين است كه : مورد بحث ما يعنى شبهه حكميّه تحريميّه ، آنهم بعد الفحص و اليأس از قبيل همين شبهات موضوعيّه هستند كه توقّف و احتياط در آنها واجب نيست ، يعنى در كليهء مواردى كه شبهه از اين قسم است هلاكت محتمل ، هلاكت دنيوى و ابتلاء به مضارّ غير اخروى است كه در اين قبيل موارد اخباريها نيز مثل اصوليين قائل به عدم وجوب احتياط هستند .
( * ) دليل اخباريها در عدم وجوب احتياط در اينگونه از شبهات موضوعيّه چيست ؟
اين است كه بر حرمت واقعيّه مجهوله عقاب ، قبيح و نارواست .
( * ) پس مراد از عبارت ( فاذا لم يكن المحتمل فيها هو العقاب الاخروى كان حالها . . . . الخ ) چيست ؟
اين است كه :
اخباريها مدّعى هستند كه در اين موارد از جهت ديگر عقاب ثابت است به عبارت ديگر : اينها مدّعى هستند كه اخبار توقّف بيانيّت دارند يعنى شارع مقدّس به واسطهء ايراد اوامر احتياط و توقّف در شبهات حكميّه و تحريميّهء تكليف را وجوب احتياط قرار داده است و مخالفت با اين اوامر عقوبت درست مىكند و جاى قبح عقاب بلابيان نيست . كه شيخ پاسخ داد از ناحيهء اوامر توقف كشف جديدى صورت نمىپذيرد و اين اوامر ارشادى بوده و ارشاد به همان ضررهاى محتملهاى است كه در واقع در اينگونه شبهات وجود دارد و آن چيزى نيست جز مضرّات دنيويّه و دينيّه .
( * ) حاصل مطلب مزبور چيست ؟
اين است كه : وقتى محتمل در مورد شبهه غير عقاب اخروى بود از نظر حكم مثل شبههء موضوعيّه يا
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 244
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٤٤