تشريح المسائل
( * ) حاصل مطلب در عبارت ( بقى فى المقام شىء . . . . الخ ) چيست ؟
طرح يك بحث حاشيهاى است راجع به سه فراز آخر حديث رفع كه ارتباطى هم به كيفيت استدلال ما نيز ندارد و آن عبارتست از اينكه حديث نبوى صلى اللّه عليه و آله شامل سه فراز ديگر از جمله : طيره ، حسد و تفكر در وسوسه .
( * ) مراد از ( رفع حسد ) در حديث رفع چيست ؟
يا اين است كه : حرمت بر حسد از مكلّف رفع شده و يا اينكه مؤاخذه در صورت بقاء حرمت بر حسد به طور مطلق ( چه در درونش شعلهور باشد و على الظاهر كتمان كند و چه اينكه آن را به واسطهء زبان و با عمل آشكار نيز بنمايد ) ، رفع شده است .
( * ) آيا رفع مزبور صحيح است ؟
از آنجا كه روايات عديدهاى دلالت دارند كه ( حسد ) مطلقا حرام است و داراى مؤاخذه ، با حديث رفع تنافى دارد فى المثل : در روايت است كه : الحسد يأكل الحسنات كما يأكل النار الحطب .
2 - و يا اين است كه حديث مذكور مربوط به اظهار حسد است و حديث رفع مربوط به موردى است كه فرد حسود ، حسادت خود را با دست و زبانش آشكار و اظهار نكند .
نكته :
احتمال دوّم به دليل مؤيداتى كه شيخ در متن آورده و نيازى به تكرار ندارند ، بهتر و انسب مىباشد .
( * ) طيره از نظر لغوى به چه معناست ؟
به معناى تشأم و فال بد زدن بهويژه پرندگان بوده است مخصوصا كلاغ لكن در اثر كثرت استعمال ، غلبه در مطلق فال بد زدن پيدا نموده است ، حال بر هر امرى كه باشد .
( * ) مراد حديث رفع در رابطهء با رفع طيره چيست ؟
يا به اين معناست كه طيره در امتهاى گذشته حرام بوده و حرمت و يا عقابش از آنها رفع شده و يا به اين معناست كه اصلا : طيره حرام نبوده تا حرمت آن از امّت اسلامى برداشته شود ، منتهى مردم فال بد مىزدند و به گمان ضرر نه سركار مىرفتند و نه سفر ، و لذا شارع مقدّس با حديث رفع آنها را از اين امر بازداشته و به آنها اجازهء اقدام مىدهد .
پس : اثر طيره كه ترك اقدام باشد آنهم از روى اعتقاد به ضرر ، توسط حديث رفع ، رفع شده است .
( * ) تعبيرات ( وسوسه ) در متن به چه نحو است ؟
فراز وسوسه در دو روايت به دو تعبير آمده است :