عبادت بىتقيه باطل است .
104 - كافى : بسندش تا رسول خدا ( ص ) كه فرمود : سه تا است كه هر كه ندارد عملش به كمال نرسد ، پارسائى كه او را از نافرمانيهاى خدا جلوگيرد ، و خوى خوشى كه بدان با مردمان مدارا كند ، و بردبارى كه بدان كرد از ناهنجار نادان را از خود بگرداند .
بيان : عملش بكمال نرسد و قبول نشود در عبادت و بلكه كارهاى زندگى و آميزش با مردم ، تاثير پارسائى در قبول طاعت و كمالش روش است زيرا كه ( 30 - المائده ) همانا قبول كند خدا از پرهيزكاران " و هم دو تاى ديگر زيرا تركشان بسا كه بگناه كشد و بسا منظور از آن در امور زندگى باشد ، و فرق ميان خوى و بردبارى اينست كه خوى وجودى است و آن كاريست كه مايه خوشدلى و خشنودى مردم است و بردبارى عدمى است زيرا ترك مبارزه و انتقام از بدكرداريست ( تفسير مدارا را از نهايه آورده ) .
105 - كافى : بسندش از امام صادق ( ع ) كه ميفرمود : جبرئيل نزد پيغمبر ( ص ) آمد و گفت : اى محمد پروردگارت سلامت رساند و فرمايد با خلق من مدارا كن يا مشركان را هم فرا گيرد در صورتى كه ناچار از مقابله و نبرد با آنها در ميان نباشد .
بيان : مدارا يا مخصوص بمؤمنانست يا فرا گيرد مشركان را .
چنانچه شيوه آن حضرت ( ص ) بود كه با آنان تا ميشد مدارا ميكرد و چون پند و مدارا سود نداشت با آنها مىجنگيد تا مسلمان شوند و پس از پيروزى بر آنان هم باز عفو ميكرد و مىبخشيد و كين نمىكشيد ، و مىشود كه اين دستور پيش از فرمان بجهاد بوده .
106 - كافى : بسندش تا امام باقر ( ع ) كه در تورات نوشته است در آنچه خدا عز و جل دشمن خودم و خودت از مردم عيان كن و دشنام مخواه برايم نزد آنان با پديد كردن راز نهانم تا شريك شوى با آنان در دشنام به من .
روشنگرى : مقصود از مناجات خدا در اينجا وحى خداست بىوساطت فرشته ، و سر مكتوم در سريره يعنى راز نهفته در دل تا گويد و بسا مراد از راز در اينجا دانستهها نيست كه فرمان داشته به آنها نگويد چون غرق شدن آنها و پايان يافتن كارشان به نابودى يا حكم به اينكه گذشتگانشان در دوزخند چنان كه وقتى فرعون حال آنها را از آن حضرت پرسيد كه خوشبختند يا بدبخت چنانچه در قرآن است ( 51 - طه ) پس چه حال است قرنهاى نخستين را حكم به بدبختى آنها نكرد ، بلكه مبهم گفت كه خدا دانا است پروردگارم نه گم مىكند و نه فراموش مىكند بنا به برخى وجوه در تفسير آيه يا مقصود رازها است كه ناتوان بودند از فهم آنها و مدارا را از طرف من آشكار كن . . . چنانچه فرموده ( 44 - طه ) بگوئيد برايش گفتارى نرم " و
بحار الأنوار ( ج 71 و 72 ) ( آداب معاشرت ) ( فارسى ) — صفحة 283
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٢٨٣