بس و سازشند و اگر آن شود اين خواهد بود .
بيان : پس از تفسير لفظ هدنه ميان مسلمانان و كفار گويد : مراد بمردم يا مخالفين شيعه باشند كه در آسايشند چون ما را تا هنوز بجنگ و ستيز آنها امر نكردند و به تقيه و ستيز آنها امر نكردند و به تقيه و سازش به آنها امر كردند يا تقيه يا مقصود شيعه باشند كه مامورند بسازش و مدارا با مخالفين يا هر دو گروه كه بسا روشنتر است .
و اگر آن شود " يعنى ظهور امام قائم و امر بجهاد و مبارزه با آنها اين خواهد بود كه تقيه نباشد و شما دوست داريد و بدنبال آيند ، و بقولى يعنى مخالفان ما امروزه در حال سازش با ما هستند و قصد جنگ با ما ندارند و اگر در زمان على ( ع ) و امام حسن همچنين بود البته كه تقيه هم بود چون تقيه تا امكان دارد واجب است و اگر امكان نداشته باشد تركش رواست براى ناچارى پايان ، و تفسيرى كه ما كرديم روشنتر است .
85 - كافى : بسندش تا امام ششم ( ع ) كه فرمود : در دينتان تقيه كنيد و آن را بدان زير پرده كنيد كه ايمان ندارد كسى كه تقيه ندارد همانا شما شيعه در ميان مردم چون زنبور عسل باشيد در ميان پرندهها اگر پرندهها دانستند در درون زنبور عسل چيست همه را ميخوردند ؟
اگر مردم بدانند در درون شما چيست از دوستى ما خاندان شما را با زبانشان ميخوردند ، و بشما بد ميگفتند در نهان و عيان ، رحمت كند خدا بر بندهاى از شما كه بدوستى ما و پيروى از ما باشد .
روشنگرى : در دينتان تقيه كنيد " يعنى حذر كنيد از مخالفين پنهان داشتن آن براى نگرانى و بقاءش تا آن را از شما نگيرند يا با ديندارى خود بر حذر باشيد از آنان كه اشاره دارد باينكه تقيه با ديندارى ناساز نيست ، يا اينكه تقيه تا آنجاست كه سبب بىدينى نشود و معنى يكم روشنتر است .
شما در مردم چون زنبور عسل باشيد " گويم گويا براى همين امير المؤمنين به امير النحل و يعسوب و يعسوب المؤمنين لقب گرفته و تشبيه شيعه بزنبور عسل چند وجه دارد : يكم اينكه عسل درون آنها لذيذتر همه خوردنيهاست و عقيده شيعه و ولايت ائمه لذيذتر غذاى معنوى است .
دوم اينكه عسل درمان بيماريهاى تن است كه خداى تعالى فرموده ( 69 - النحل ) در آن است درمان مردم " . و عقيده شيعه درمان همه دردهاى روحى است .
سوم ناتوانى زنبور عسل در ميان پرندهها و ناتوانى شيعه در حال تقيه در برابر مخالفان چهارم فرمانبرى شديد زنبور عسل از رئيس خود چون فرمانبرى شديد اطاعت شيعه از
بحار الأنوار ( ج 71 و 72 ) ( آداب معاشرت ) ( فارسى ) — صفحة 276
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٢٧٦