و براستى ثوابش بسيار است ، اگر در ستم و تجاوزى كه از آن نهى شده كيفرى نبود براى كسى عذرى نيست در كسب ثوابش ، رحم كنيد تا رحم شويد ، و خلق خدا را شكنجه ندهيد و بيش از توانشان بر آنها تكليف ننهيد ، و بمردم از طرف خود انصاف دهيد ، و براى نيازشان شكيبا باشيد ، زيرا شما گنجينه رعيت هستيد ، پرده بر خود نگيريد و كسى را از نيازش پشت در نگذاريد تا آن را بوسيله بشما رساند ، و كسى را بجاى كسى دستگير نكنيد جز ضامن را بجاى آنكه ضامن او شده ، و شكيبا داريد خود را بر آنچه مايه رشك است و از آن محروميد ، بپرهيزيد از پس انداختن كار و جلوگيرى از خير كه آن مايه پشيمانى است و السلام .
گفته : و آن حضرت بفرماندهان قشون نوشت :
بنام خداوند بخشنده مهربان از بنده خدا على امير مؤمنان اما بعد راستى من بيزارم نزد شما و اهل ذمه از فشار قشون مگر براى خوراكى كه از گرسنگى آنها را سير كند يا براى نيازى تا رفع نياز شود و بىنياز شوند يا براى هدايت و راهنمائى كه اين بر عهده اهل ذمه هست جلو مردم را از ستم و تجاوز بگيريد ، دست كمخردان را كوتاه كنيد و بپائيد خود راز اينكه كارهائى كنيد كه خدا بدانها از ما راضى نباشد و دعاى ما را برگرداند زيرا خدا فرمايد ( 77 - فرقان ) بگو توجه ندارد پروردگارم بشما اگر نباشد دعاء شما تكذيب كرديد و به زودى گردنگير شود " زيرا چون خدا در آسمان مردمى را دشمن را رد در زمين نابود شوند ، هيچ نيكى را براى خود دريغ نداريد قشون را خوشرفتارى بايد كه كمك رعيت راست و بايد قوه دين خدا باشيد ، و در راه خدا بلا كشيد تا آنجا كه بر شما لازم كرده ، راستى خدا نزد ما و نزد شما ساخته است آنچه را بايد با كوشش خود شكر كنيم تا آنجا كه توان ما رساست و لا قوه الا بالله .
و ابو ثروان نوشته كه در كتاب عمر بن سعد نيز آمده كه آن حضرت نامهاى به لشكرش نوشت و از آنچه براى آنها است و بر عهده آنهاست به آنها گزارش كرد ، از بنده خدا على امير المؤمنين .
اما بعد راستى خدا همه شماها را در حقوق برابر ساخته از سياه شما و سرخ شما و شما را از والى شمرده و والى را از شما مانند پدر و فرزند و فرزند و پدر دانسته كه پس آنها نباشد كه بازشان دارد از دست درازى و تهمت بدان تا شنوا باشيد و فرمانبر و انجام دهيد وظيفه كه به عهده شماست ، و حق شما بر او انصاف دادن با شما و برابر شمردن شماست و دفع شر از شما و چون چنين كرد واجب است بر شما طاعتش بدان چه موافق حق است و
بحار الأنوار ( ج 71 و 72 ) ( آداب معاشرت ) ( فارسى ) — صفحة 223
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٢٢٣