گندى دارد ؟ آن حضرت فرمود : چه دندانهاى سفيدى دارد گويا آنها را از غيبت سگ هم باز ميداشت و آگهى ميداد كه بهتر چيز آفريده خدا را بايد ذكر كرد و در تفسير قول خدا
وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ
گفته شده همزه آنكه پر طعنه زند بمردم و لمزه آنكه گوشت مردم را مىخورد و يكيشان گفته : ما مسلمانان گذشته را بر خورديم عبادت را در روزه و نماز نمىديدند بلكه در خوددارى از آبروى مردم و بدان كه سبب سختگيرى در امر غيبت و بزرگتر شمردنش از بسيارى گناهان مفسدههاى كلى آنست كه مخالف غرض حكيم سبحانست بخلاف گناهان ديگر كه مفسده جزئى در بر دارند .
بيان آن اينست كه مقاصد عمده شرع توجه مورد همه مردم است بيك چيز و بيك راه و آن راه خداست با همه امر و نهى او و آن فراهم نشود جز بهميارى و همدستى همه مردم و آن نياز دارد بهمراهى و همدلى و الفت و مهربانى تا يكى شوند در طاعت مولاى خود كه به كمال نرسد جز با نبودن كينه و حسد و مانند آن و بدگوئى از هم كينه ساز و سينه سوز است و ضد هدف كلى شرع است و مفسده عمده است و از اين رو خدا و رسولش بسيار از آن منع كرده و بر آن تهديد نمودند و بالله التوفيق .
سپس در اقسام آن گفته : و چون فهميدى مقصود از آن ياد از برادر تو است بدان چه بد دارد اگر خبر شود فرا گيرد بگوئى از تنش يا نژادش يا خلقش يا كارش يا گفتارش يا دين و يا دنياش تا برسد بجامه و خانهاش كه امام صادق در مصباح الشريعه بدان اشارت فرموده كه غيبت وجوهى دارد و تحقق پذيرد بذكر عيبى در خلق و فعل و معامله و مذهب و نادانى و مانند آن در باره بدن چنانچه گوئى كم بين است يا قيچ است يا يك چشم است يا كچل است يا كوتاه است تا دراز است يا سياه است يا دزد است و هر صفتى كه ذكرش او را بد آيد و اما در نسب چنانچه گوئى پدرش فاسق است يا خبيث است يا خسيس يا پنبه دوز يا جولا و مانند آن كه بدش آيد هر جور باشد و اما در خلق باينكه گوئى بدخو است ، بخيل و يا متكبر است و جدال كن و يا تيز خشم و يا ترسو و يا كم دل است و مانندش و اما در كارهاى دينى چون اينكه گوئى دزد است ، دروغگو است ميخوار است ، خائن ، ظالم و بىاعتناء به نماز است ، ركوع و سجودش خوب نيست ، پرهيز از نجاست ندارد ، بوالدينش نيكى نكند از غيبت و آبروريزى مردم باكى ندارد و اما در كار دنيوى او آنست كه گوئى ادب ندارد مردم را خوار ميشمارد ، كثيرى را بر حق حقدار نداند ، پر گو و پرخور ، خسبو است جاى خود را نمىشناسد و مانند آن و اما در باره جامهاش كه بگوئى آستينش گشاد است ، دامنش دراز است كثيف است و مانند آن .