شايسته در بلندى درجات ، و دعاها در حصول درخواستها و در حديث است كه از دعا كردن خسته نشويد زيرا ندانيد كى براى شما اجابت شوند ، و در اين سريست لطيف و آن اينكه مكلف را كوشش بايد ، و در هر ذرهاى كوش امكان اينست كه خدا دانسته سبب خير است چنانچه ( در العنكبوت آيه 69 ) فرموده : " و آنان كه مجاهده كنند در باره ما البته كه رهنمائيشان كنيم به راههاى ما " و عجب است كه اين اعتراض در خصوص صله رحم آورده شده و در ديگر امور زندگى نگفتهاند با اينكه در آنها هم جهاد دارد براى كسى كه راه خروج از آن را نداند .
اگر گوئى اينها همه درست ولى خداى تعالى فرموده ( الاعراف : 33 ) " هر امتى را مرگى است و چون مرگشان رسد نه ساعتى پس افتند و نه پيش افتند " و فرموده ( المنافقون : 11 ) " و پس نيندازد خدا نفسى را كه مرگش رسد " .
گويم آن در هر چه اجل نامند درست است چه طبيعى باشد چه سببى باشد و اين تفسير شود به طبيعى و چنين تعبير شده چنانچه در قاعده جزئى و جزء گذشت .
و جواب ديگر اينكه اجل همانست كه در هنگامش بطور حتم مرگ باشد چه پس از عمر طبيعى باشد و يا سببى باشد و ما همچنين گوئيم زيرا پس از رسيدن اجل مرگ پس نيفتد ، و مقصود از اجل عمر نيست زيرا آن همان وقت است و اشاره دارد باينكه عمر پذيراى بيش و كم است پس از اخبار بسيارى كه بر آن دلالت دارند قول خداى تعالى .
( فاطر : 11 ) و عمر نگذراند هيچ صاحب عمرى و كم نشود از عمرش جز كه در كتاب مبين باشد .
82 - كافى : بسندش از امام ششم كه : صله رحم و حسن جوار آباد كنند خانهها را و فزايند عمرها را .
بيان : حسن جوار : رعايت از همسايه خانه است و احسان بوى و دفع آزار از وى و يا شامل همنشين و همسفر هم مىشود ، يا كسى كه او را در پناه گرفتى و امان دادى و بقول قاموس جاور همسايه است و آنكه پناهش دادى تا ستم نشود ، و مجير و مستجير و شريك در كسب و هر كه نزديك منزل كسى خانه دارد . . .
83 - كافى : بسندش تا رسول خدا ( ص ) فرمود زودرستر ثواب كار خير ثواب صله رحم است .
بيان : چون بسيارى از ثوابش در دنيا ميرسد مانند فزونى عمر و روزى و دوستى خانواده و مانند آنها .
84 - كافى : بسندش تا رسول خدا ( ص ) كه هر كه را خوش آيد پس افتادن مرگ ، و فزونى
بحار الأنوار ( ج 71 و 72 ) ( آداب معاشرت ) ( فارسى ) — صفحة 77
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٧٧