و خرده خرده به آن رسيدند و آن حضرت بدان قوم در رسيد و بر آنها سلام كرد و پرسيد چه چيز مانع شما است از همكارى با يارتان و از او گله داشتند و او هم از آنها گله داشت ، امير مؤمنين فرمود : هر كسى با تيره خود صله كند كه آنان شايستهترند به احسان او و آنچه در دست دارد و عشيره و تيره هم با برادر خود صله كنند اگر روزگار او را بسر در آورد و از او برگشت زيرا هم صلهها و هم بخششها ثواب برند ، و آنان كه از هم ببرند و بهم پشت كنند گنهكارند سپس مركب خود را برانگيخت و فرمود : هى هى و مهار را از دست آن مرد آزاد كرد .
( در توضيح دنبال حديث سخنى طولانى در تفسير لغت و ادبيت حديث آورده كه چون براى عموم مفهوم و سودمند نيست از ترجمه آن خوددارى شد ) .
70 - كافى : بسندش تا امام رضا ( ع ) فرمود : كسى صله رحم كند و از عمرش سه سال مانده و خدا آن را سى سال كند ، و خدا هر چه خواهد كند .
بيان : دلالت دارد كه عمر بيش و كم شود ، و صله رحم مايه فزونى آنست و قول آن حضرت " خدا هر چه خواهد كند " اشاره است بمحو و اثبات ، و اينكه خدا تواناست بر آن ، يا اينكه عمر بيشتر و كمتر از آن هم مىشود ، راغب گفته رحم زهدان زنست و براى پيوند خويشى به عاريه آوردند چون خويشان از يك پدراند . . . خدا عز و جل فرموده :
وَ أَقْرَبَ رُحْماً
پايان سخن راغب .
و بدان كه علماء اختلاف دارند در ميزان رحمى كه بايد صله كرد بقولى رحم پيوند نژاديست ميان وابستگان بيك مادر ، و بقولى رحم خويشاوند از دو طرف است ، پدران و هر چه بالا روند ، و فرزندان و هر چه به پائين روند ، و هر كه به پدر و مادر پيوندد از برادران و خواهران و فرزندانشان و عموها و عمهها .
و بقولى رحم پيوند خويش است ميان دو كس كه بهم محرمند و ازدواجشان با هم روا نيست و عموزاده و خالهزاده را شامل نشود ، و بقولى شامل هر خويشاوند معروفى است در نسب محرم باشد يا نه و گر چه نسبت دورى دارند و اين درستتر باشد به شرط اينكه در عرف مردم خويشاوند شمرده شوند و گر نه همه مردم در آدم و حواء بهم رسند .
و اما قبائل بزرگ مانند بنى هاشم در اين زمان ( حدود هزار هجرى ) همه ارحام هم باشند ؟ مورد اشكال است ، و دلالت دارد بر رحم بودن آنان روايت على بن ابراهيم در تفسير قول خداى تعالى ( 22 سوره محمد ) آيا اميد است كه اگر رو برگردانيد در زمين تباهى كنيد و قطع رحم كنيد " كه در باره بنى اميه فرو آمده و آنچه باهل بيت ( ع ) كردند .
ابن اثير در نهايه گفته : در حديث است كه هر كه خواهد عمرش دراز شود بايد صله رحم