بيان تعاطف بمعنى توجه و دلسوزيست .
49 - كافى : بسندش از سماعه كه به امام ششم ( ع ) گفتم : راجع بقول خدا عز و جل ( آيه 32 سوره المائده ) هر كس بكشد شخصى را نه بقصاص شخصى گويا كشته است همه مردم را و هر كس زنده دارد آن را گويا زنده داشته همه مردم را " فرمود : هر كه او را از گمراهى بهدايت برآورد گويا او را زنده داشته و هر كس او را از هدايت بگمراهى كشاند البته كه او را كشته باشد .
روشنگرى : آيه در سوره المائده چنين است " از اين رو نوشتيم بر بنى اسرائيل كه هر كه بكشد نفسى را نه در برابر نفسى يا تباهى كردن در روى زمين گويا كشته است مردم را همه و هر كس زنده دارد او را گويا زنده داشته مردم را همه " و آنچه در اين حديث است نقل بمعنى است و اكتفاء به برخى از آيه است چون روشن بوده .
و طبرسى ره در مجمع البيان گفته : به غير نفس " يعنى نه به حساب قصاص و خونخواهى "
أَوْ فَسادٍ فِي الْأَرْضِ
" يعنى بىتباهى كردن او در زمين كه سزاى او كشتن باشد ، و فسادى چنين به جنگ او است با خدا و رسولش و يا بترس كشيدن راه گذر مردم چنانچه خدا آن را در آيه 33 بيان كرده و فرموده : همانا سزاى كسانى كه مىجنگند با خدا و رسولش تا پايان آيه .
" گويا مردم همه را كشته " در تفسير آن چند قول است .
1 - مقصود اينست كه همه مردم خصم و طرف او شوند در كشتن آن آدم و آن را چنان خونخواه كند چون خون كسى كه قصد كشتن همه را دارد و به همه بد كرده بمانند كشتنى كه به مقتول وارد كرده پس گويا همه را كشته ، و هر كه نجات دهد آن شخص را از غرق شدن يا سوختن يا زير آوار ماندن يا از هر آسيبى كه مرگآور است يا رها سازد او را از گمراهى گويا همه مردم را زنده داشته يعنى از نظر استحقاق ثواب و پاداش قول ابن عباس است .
3 - مقصود اينست كه هر كه بيگناهى را بكشد بر او باشد گناه هر آدمكش زيرا او كشتن را باب كرده و براى ديگران آسان نموده و گويا شريك جرم هر آدمكشى است ، و هر كسى باز دارد از كشتن بيگناه بوجهى كه زنده ماند و از او پيروى شود براى اينكه كشتن بيگناه را حرام بزرگى شمارد چنانچه خدا آن را حرام كرده و براى آن اقدام بآدم كشتن نكند چنانست كه همه مردم را احياء كرده كه بوسيله او بسلامت ماندند و اينست معنى زنده داشتن همه مردم .
4 - مقصود اينست كه به نظر كشته شده در حكم كشتن همه مردم است زيرا از همه بريده شود و گويا كسى ديگر زنده نيست زنده داشتن او زنده داشتن همه مردم است در نظر او زيرا همه زنده بيند .
5 - مقصود اينست كه بر قاتل بيگناه قصاص لازم آيد بكشتن او بمانند آنچه لازم آيد