خراج : آنچه كه سلطان از زمينها ستاند و كرايه زمينها كه به زور فتح شده ( و از آن دولت اسلام است ) .
( در تفسير اداء و اخراج چند احتمال آورده كه ترجمهاش سود عمومى ندارد مترجم ) .
23 - كافى : بسندش تا ابان بن تغلب گفت : پرسيدم از امام ششم ( ع ) از حق مؤمن بر مؤمن ، در پاسخ فرمود : حق مؤمن بر مؤمن بزرگتر است از اينها اگر بشما باز گويم ناسپاسى كنيد و انجام ندهيد راستش مؤمن چون از گورش در آورده شود با او نمونهاى از گورش بدر آيد به او گويد مژده گير باحترام از جانب خدا و بشادى و مؤمن به او گويد خدايت مژده به خوبى دهد ، فرمود : سپس با او به راه افتد و همان گونه به او مژده دهد ، و چون بهراسى گذرد گويدش اين براى تو نيست و چون بخيرى گذرد گويد : اين از آن تو است ، و پيوسته با اوست در امانش ميدارد از آنچه ميترسد و مژدهاش ميدهد بدان چه دوست دارد تا بهمراهش در پيشگاه خدا بايستد و چون خدا فرمان بهشت به او دهد آن نمونه به او گويد : مژده گير كه خدا عز و جل فرمانت داد بسوى بهشت ، فرمود : پس به او گويد : تو كيستى رحمت خدا بر تو باد ؟ كه به من مژده ميدهى از هنگامى كه از گورم در آمدم و همدمم شدى در راه ، و به من از پروردگارم گزارش دادى ميگويد من شادى هستم كه تو به برادرانت در دنيا ارزانى ميداشتى ، از آن آفريده شدم تا به تو مژده دهم و با تو همدم باشم .
بيان : بزرگتر است از آن " چون از پرسش او دريافت يا از دل او خبر داشت كه اين حق را كم و آسان مىشمارد فرمود : حق مؤمن از آن بزرگتر است يعنى از آنچه تو گمان كردى ، يا چون از كلام پرسشگر پديد بود كه مىشود آن را به آسانى بيان كرد يا در بيان آن مفسده نيست فرمود : " شما كافر ميشويد " و بيان اين جمله و توجيه آن گذشت و بقولى مىشود آن را با تشديد ماء خواند يعنى اكثر مؤمنان را تكفير مىكنيد و در ميمانيد از اداء آن حقوق و از عذرخواهى در ترك آنها ، يا مقصود اينست كه آن حقوق را در پرده ميكنيد و نمىپردازيد ، يا اينكه آنها را باور نداريد و سبب كفر شما شود .
و گويم : شناختى كه كفر چند معنا دارد كه ترك واجبات بلكه امور مستحبه مؤكده يكى از آنها است .
24 - كافى : بسندش تا رسول خدا ( ص ) كه فرمود : دوستتر اعمال بدرگاه خدا شاد كردن مؤمن است باينكه او را از گرسنگى برهانى ، يا گره گرفتاريش را بگشائى .
بيان : ذكر اين دو براى نمونه است نه انحصار به همين دو تا باشد .
25 - كافى : بسندش تا امام ششم ( ع ) فرمود : هر كه مؤمنى را شاد كند خدا عز و جل از
بحار الأنوار ( ج 71 و 72 ) ( آداب معاشرت ) ( فارسى ) — صفحة 190
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٩٠