52 - كافى : بسندش تا معلى بن خنيس كه پرسيدم از امام ششم ( ع ) از حق مؤمن فرمود هفتاد حق است و من جز بهفت از آن تو را خبر ندهم زيرا بر تو نگرانم و ميترسم كه همه را تحمل نكنى ، گفتم : آرى ان شاء الله آن حضرت فرمود : سير نباش و او گرسنه و پوشيده نباش و او برهنه ، و راهنماى او باشى ، و پيراهن تنش كه پوشد و زبانش كه بدان سخن گويد ، و دوست دارى برايش هر چه براى خود دوست دارى ، و اگر خدمتكارى دارى بفرستى تا بسترش را بگسترد ، و شبانه روز بكوشى در نيازهاى او ، و چون چنين كنى دوستى خود را بدوستى ما پيوستى و دوستى ما را بدوستى خدا عز و جل .
روشنگرى : آن را تحمل نكنى " يعنى بدان عمل نكنى يا خوب نپذيرى ، و گفتهاى كه گوينده بداند شنونده بدان عمل نكند يا سبب ترديد و سستى او در اعتقاد گردد برخى از آن را وانهد و اگر چه مىشود كه آن حضرت در وقت ديگر آنها را به او بگويد يا اينكه همه در ضمن آنچه گفته وجود دارند و از تفصيل آنها خوددارى كرده چنانچه از برخى اخبارى كه بطور كلى وارد است بسيارى از آنچه در اخبار ديگر شرح داده شده استنباط شود ، و نسبت بدان چه ذكر كرده مىشود كه دريغ كردن براى تاكيد و تشويق به عمل باشد چنانچه دانستى ، و مىشود هفتاد حق را از مجموع اخبار وارده در اين باب استنباط كرد .
" پيراهن تن " يعنى محرم اسرار و بنهايت وابسته به او و اين تعبير شايانيست در زبان عرب و عجم ، يا مقصود اينست كه عيب پوش او باشى ، و بقولى يعنى آزار را از او دفع كنى چنانچه پيراهن جلو گرما و سرما را بگيرد و اين تفسير بعيد است " زبان او باشى " يعنى اگر نتواند يا غايب باشد از طرف او سخن بگوئى با رضايت او . . .
" پيوستى ولايت خود را " ( با ذكر چند تفسير گويد ) و حاصلش اينست كه اگر چنين كنى براى خود فراهم آوردى دوستى او را و دوستى ما را و دوستى خدا عز و جل را ، و بسا كه مقصود از ولايت در همه مراتب يارى باشد و احتمالات ديگر هم دارد .
53 - كافى : بسندش از امام ششم ( ع ) فرمود : مسلمان برادر مسلمانست به او ستم نكند و او را وانگذارد و به او خيانت نكند ، و بر مسلمانان لازم است كه بكوشند در پيوست با هم و بر هميارى با مهرورزى با هم و همراهى با حاجتمندان ، و توجه بهمدگر تا بوده باشيد چنانچه خدا عز و جل بشما فرموده ميان خود مهربان باشيد بهم ترحم كنيد غمناك باشيد براى آنچه در دسترش شما نيست از امورشان بر آن روشى كه گرد انصار گذراندند در عهد رسول خدا ( ص ) .
بيان : هميارى با مهرورزى " يعنى كمك بهم از روى مهربانى ، و در نسخهاى بجاى لفظ تعاون تعاتو آمده است يعنى هم پيمان باشيد در آن .
بحار الأنوار ( ج 71 و 72 ) ( آداب معاشرت ) ( فارسى ) — صفحة 165
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٦٥