كند و رازدارش گردد ، و با مال و جاه خود با او همدردى كند . . . و فاجر آنكه پرده دين را دريده و نابكار است ، و ذكر دروغزن پس از آن براى اينست كه زيان او از فاجران ديگر بيشتر است .
43 - كافى : بسندش تا امير المؤمنين ( ع ) كه هر بار بالاى منبر ميرفت ميفرمود : شايسته مسلمانست كه از برادرى سه كس دورى كند : بىآبرو ، و احمق و دروغزن ، اما بىآبرو ميخواهد كار خود را برايت جلوه دهد ، و ميخواهد كه مانند او باشى ، و در امر دين و معاد به تو كمكى نكند ، و همنشينى با او جفا و سختدلى است ، و ورود و خروجش براى تو ننگ است ، و اما احمق تو را بخيرى نرساند ، و اميدى نيست كه بدى را از تو بگرداند و گر چه خود را به تلاش اندازد و بسا كه سود تو را خواهد و زيانت رساند ، پس مرگش به از زندگى او باشد ، و خاموشيش به از گويائيش ، و درويش به از نزديكيش ، و اما دروغزن براى اينكه با او زندگى گوارا ندارى ، سخن تو را به ديگران برد ، و از ديگران را براى تو آورد ، چون خبر تازه درآمدى به تو رسد آن را به ديگرى كشاند تا آنجا كه بسا راست گويد و باور نشود ، و وادارد مردم را بدشمنى با همديگر ، و از آن كينهها در سينهها برآيد ، پس از خدا بترسيد و خود را واپائيد .
بيان : پس از تفسير ماجن ، به بىآبرو و كسى كه در كارش بىباك است گويد : بسا كه مقصود از جفا دورى از آداب نيك است ، و در اخبار بسيار به اين معنا آمده و اينجا هم مناسب است ، و ميتواند كه مقصود سرسختى و ترك صله و نيكى باشد و بتفسير نهايه : جفا دورى كردن و ترك صله و نيكى است و از اين معنا است حديث " من بدا جفا " : هر كه بيابانى شد سر سخت مىشود چون كم با مردم آميزش دارد . . .
( و ورود و خروجش بر تو ننگ است " يعنى رفت و آمد با او " تو را بخيرى نرساند " يعنى در مشورت با او " سخن تو را به ديگران برد ) يعنى بمردم از قول تو دروغ گويد و از آنها به تو دروغ گويد و ميان شماها را بهمزند و اعتمادى بسخن او نباشد چون عادت بدروغ دارد و فائده از او برده نشود و بعلاوه ميان مردم القاء دشمنى كند ( در باقيمانده شرح طولانى فائده عمومى نبود و از ترجمه آن صرف نظر شد مترجم ) .
" خود را واپائيد " يعنى برادر و رفيق ديگرى جز اينها براى خود برگزينيد چون ضرر آنها دانستيد ، اينكه بترسيد از پيامدهاى بد اين رفاقت و دوستى بگيريد كه ضرر دين و دنيا ندارد ، و بقولى مقصود اينست كه خود را بپائيد و گفته دروغزن را نپذيريد و بقولشان با مردم دشمنى نكنيد با اينكه خداى تعالى ( 16 : الحجرات ) فرموده : اگر فاسقى خبرى بشما داد روشنگرى كنيد ( تا بفهميد درست است يا نه ) و اين تفسير تا اندازهاى بعيد است .
بحار الأنوار ( ج 71 و 72 ) ( آداب معاشرت ) ( فارسى ) — صفحة 132
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٣٢