پزشكان دو رسته از دخن است كه دانه خردى دارد و قبض سختى و رنگى خاكى ، و آن را همه راويان لغت خود دخن دانند جز ابى حنيفه دينورى از ميان همه كه گفته : دخن دو جنس است يكى زلال و چرخان و ديگرى خود نگهدار و گفته :
جاورش واژه پارسى است و دخن عربى است ، ابن ماسه گفته : چون با شير پخته شود تا چون آبگوشت شود و قدرى پيه و چربى در آن ريزند غذاى خوبى باشد براى تن و از دخن برتر است و غذادهتر است و زودتر هضم شود و كمتر طبع را بند آورد .
باب سوم - در عدس
1 - در « عيون » ( 2 / 31 ) بسندش تا رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله كه عدس را باشيد چون مبارك و مقدس است ، دل را نرم كند و اشك را فزايد و البته هفتاد پيغمبر بدان بركت بخشيدند كه پايانشان عيسى بن مريم عليه السّلام بوده .
در « صحيفه رضا » و « مكارم » : مانندش آمده ، « بيان » : بركت بخشيدند يعنى دعا براى بركتش كردند يا بيان كردند بركت و منافعش را .
2 - در « محاسن » ( 502 ) بسندش كه مردى به پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله شكوه كرد از سختى ، فرمود : عدس بخور كه دل را نرم و اشك را به زودى روان سازد .
3 - و از « همان » : بسندش از امام ششم عليه السّلام كه در اين ميانه كه رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله و سلم بر نمازگاهش نشسته بود مردى بنام عبد اللَّه بن تيهان از انصار نزد از او آمد و گفت : يا رسول اللَّه راستى كه من بسيار در حضور تو نشينم و بسيار سخنت را شنوم و دلم نرم نشود و اشكم به زودى نيايد ، پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله و سلم فرمود : اى پسر تيهان عدس را باش آن را بخور كه دل را نازك كند و زود اشك آورد ، البته 70 پيغمبر بدان بركت دادند .
در « مكارم » : مانندش آمده . ( و در حديث ديگر همين مضمون را خطاب به على عليه السّلام از پيغمبر روايت كرده ) .
4 - و از « همان » ( 504 ) بسندش از فرات بن احنف كه يكى از پيغمبران