باب بيست و يكم خيار
1 - « در محاسن » ( 557 ) بسندش از امام ششم عليه السّلام كه خيار را از ته بخوريد زيرا بركت بيشترى دارد .
2 - « و از همان » ( . . ) بسندش كه رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله خيار را با نمك مىخورد ، در مكارم : ( مضمون خبر را آورده ) .
3 - در فردوس از پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله كه : چون خيار خوريد از تهش خوريد .
« بيان » : در جامع بغدادى گويد : خيار شناخته است و سرد و تر است در آخر درجه 2 و تخمش سردتر است و جرمش غليظتر و سنگينتر و سردتر از خيار شنبر و آن همچنين است و از اين رو بيشتر حرارت را خاموش كند و بلغم غليظ پديد آرد و به پى معده زيان رساند و غذا را بندد و خام كند ، و بهترش خرد باريك دانه و پر دانه و درهم آنست ، و نشايد كه جز مغزش را خورد ، حرارت كبد و معده را خاموش كند ، و بويش نيروى نفس كشيدن آرد و ضعف حادث از اخلاط پر گرم را آرام كند كه غش آور شده باشد ، تخمش براى سوزش از صفراء و ورم كبد و سپرز از گرما و دردهاى شش و قروح گرمائى خوبست و بولگشا است در باره قثاء گفته :
دو رسته است كازرونى كه دراز و بزرگ و در بهار آيد سرديش اندك و جرمش پر پيه است و رسته دوم در پايان تابستان آيد كه آن را نيشابورى گويند پرسود است و خوشمزهتر و تهىتر از نخست ، سرد است و تر در پايان درجه 2 ، و از خيار سبكتر و زودتر دفع شود - پايان - « گويم » : عامه در كتب صحاح خود روايت كردند كه پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله خيار را با خرما مىخورد ، و از عبد اللّه بن جعفر آوردند كه ديدم در دست راست پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله و سلم خيار بود و در دست چپش خرما و او يك بار از اين مىخورد و يك بار از آن ، قرطبى گفته : از اين حديث استفاده شود جواز رعايت طبع خوراكها و به كار بردن بوجهى كه سزد موافق دستور طبّ زيرا خرما گرم است و خيار سرد و چون با هم خورده شوند معتدل شوند ، و اين اصل مهمى است در داروهاى تركيبى .