پرسيدم و شكوه كردم از ضعف معدهام فرمود : حزاء را با آب سرد بنوش و عمل كردم و آنچه ميخواستم يافتم .
بيان : در نهايه است كه در حديث آمده ( حزاء را زنان هوشمند براى زكام مينوشند ) و آن گياهى است در دشت مانند كرفس جز كه برگش پهنتر است .
و طشّه بمعنى زكام است ، و در حديثى است كه زنهاى زيرك آن را براى جنزدگى و مرگ فرزند ميخرند ، و گويا مرگ فرزند را از اثر جنزدگى ميدانستند و چون آن را دور ميكردند از آن سود ميبردند ، در قاموس ، آن را حزاء ضبط كرده و گفته : جوهرى بغلط آن را با خاء ضبط كرده ، برخى گفتند اين سبزه دشتى در آذربايجان فراوانست و برگش را در سركه بترشى پرورش ميدهند و ترشى هم دارد و آن را به فارسى بيوزا گويند ، ابن بيطار بنقل از ابى حنيفه گفته : حزاء گياهى است كه بپارسى آن را دينارويه خوانند و درمان باد است و بد بو است و برگش ببرگ سداب ماند ولى بدان سبزى نيست ، و گفتند : سداب دشتى است ، و گفتند : سبزى گرم و كم دهنسوزيست كه تلخ مزه است ، و برگش ببرگ رازيانه ماند و زبر است و ضدّ زهر كژدم و زهرهائى است كه از سردى كشند غذاى سنگين را هضم كند و باد شكن است و آروغ ترشه را بر اندازد و بول را بگشايد و تشنگى سخت آورد و در نيرو مانند سداب است و بر اندازد منى است ، تخم سبز خوشبو و خوشمزهاى دارد كه بادشكن است و براى معده خوبست ، و مزاج تن و اندام درونى را به سازد ، و گرههاى كبد و سپرز را بگشايد و برايش سودهاى بسيار ذكر شده .
باب هجدهم سياه دانه و سعتر كه جوارى است
1 - در محاسن ( 516 ) روايت است كه جوارشى معده را پاك مىكند ، و در حديث ديگر جوارش آجين معده را ميروياند .