جوهر لطيف از ميان برود و اثرش بماند ، و تلخى در گوهر خود كثيف است و زمينى و دانسته شده كه هيولاى پذيراى تلخى گوهر تيره زمينى است و اين جوهر را گرچه گرمى بجنباند و بفشارد باز هم تنبل و سنگين است و نافذ نيست و آنچه از تركيب كاشنى ميماند همان جزء سرد آنست كه سزاوارتر به تنبلى و افتادهتر و سنگينتر است ، و كاشنى فضيلت گشايندگى شايان و درخشانى نيرومند خود را از دست ميدهد ، و كاشنى از ديگر سبزيهاى مبرّد برتر است ، و بيشتر تأثير آن نيروى نفوذ در اعضاء است كه بر آنها پيش رود و آنها را باز مىكند و ميشويد و اخلاط چسبنده گرم و سرد را از آنها ميراند و نيروى سرد متحرك آنها را جنبش ميدهد تا در تهيگاه و سوراخهاى آنها خوب نفوذ كند و بدورترين ليف رگها برسد ، و چون اين نيرو گرم و لطيف است بىدرنگ تحليل رود و آزار آنها را از ميان ببرد و چون قوه مبرّده افتان و سنگين است طول دارد تا روش عضو را به سردى ثابت و تهنشينى بدل كند ، و اگر آن نيرو نباشد سدهها باز نشوند و اخلاط گرم سنگين را نراند ، و نيروى مبرّد بپايان اعضاء و بمانند كند بسته و مانند قلب نرسد و از كناره معده و رگهاى ما ساريقا جدا نگردد تا در اعضاء پهلوى آنها اثر كند ، و باعضاء اصلى و رئيسى نرسد و كسى كه كاشنى را ميشويد اين نفوذ و اثر خويش را از دست ميدهد و آنكه آن را بپزد خطاكارتر است و بيهودهكارتر زيرا او با پختن ، آنچه را شستن بجا نهاده در جوهر كاشنى از دست ميدهد و نيروى درونى آن هم از ميان ميرود و بخار مىشود ، و روشن شد درستى گفتار پزشكان استاد و درخشان ، و اين شرح سخنى است كه خود ضرب المثل و رمز علمى محبوبست و باللَّه التوفيق پايان خلاصه گفتارش - و همانا آن را آوردم تا دانسته شود كه آنچه از معدن وحى و منبع الهام صادر شده است موافق است با تحقيق استادان علم طب نزد بيشتر مردم ، در نسخهاى چنين يافت شد كه دچار تصحيف و تحريف بود و با قانون شيخ ابو على تطبيق و تصحيح شد و هم با كتب ديگر طب و باز هم برخى از آنها بجا ماند و اللَّه اعلم .
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 45
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٤٥